به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در آستانه برگزاری مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب، تمامی دستگاهها، نهادها و ظرفیتهای مردمی در یک همافزایی ملی برای میزبانی شایسته از میلیونها عزادار و زائر پای کار آمدهاند. در این میان، سازمان اوقاف و امور خیریه به عنوان یک شبکه عظیم خدمترسانی، نقش مهمی در این حماسه ملی ایفا میکند. بر این اساس، شبکه 300 بقعه متبرکه در سراسر کشور به ایستگاههای جامع خدمت تبدیل شدهاند تا با ظرفیت اسکان شبانهروزی 70 هزار نفر و پذیرایی روزانه از 250 هزار زائر، دغدغههای رفاهی و معنوی عزاداران را برطرف کنند. فراتر از خدمات ایام تشییع، این سازمان در اندیشه آن است تا با ثبت و مستندسازی این سرمایه عظیم اجتماعی و ایجاد موقوفات جدید با محوریت ترویج اندیشههای رهبر شهید، این خیزش عظیم مردمی را به یک جریان ماندگار فرهنگی در تار و پود جامعه تبدیل کند.
رضا معممی مقدم، مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه، در گفتوگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، به تشریح برنامههای این سازمان در مراسم وداع و تشییع شهید امام خامنه ای(ره)، رهبر عظیمالشأن و عزیز مردم ایران، پرداخته است.
سازمان اوقاف و امور خیریه با چه رویکرد و برنامهریزی کلانی در خدمترسانی به زائران مراسم تشییع رهبر شهید مشارکت میکند؟
از همان لحظهای که برنامه برگزاری مراسم اعلام شد، سازمان اوقاف و امور خیریه تمامی ظرفیتهای خود را به میدان آورد. نگاه ما این است که خدمت به زائران مراسم تشییع رهبر شهید و تشییعکنندگان عزیز، تنها یک مأموریت اداری نیست؛ بلکه یک افتخار، یک وظیفه دینی و انقلابی و در حقیقت ادای دین به فرهنگ ولایت، ایثار و شهادت است.
به همین دلیل در همه استانها ستادهای خدمترسانی فعال شدند و بقاع متبرکه، هیئتهای امنا، خادمان، مراکز افق، گروههای جهادی و خیرین پای کار آمدند.
تلاش ما این است که زائران از لحظه ورود تا زمان بازگشت، دغدغهای بابت اسکان، تغذیه، استراحت یا خدمات فرهنگی نداشته باشند و احساس کنند که بقاع متبرکه و حرمهای امامزادگان، خانه خودشان است.
آیا بقاع متبرکه در این رویداد صرفاً محل برگزاری مراسم هستند یا به عنوان یک شبکه خدماتی-فرهنگی نقش گستردهتری دارند؟
بقاع متبرکه امروز تنها محل برگزاری مراسم نیستند، بلکه یک شبکه بزرگ خدمترسانی مردمی به شمار میروند. در مجموع حدود 300 بقعه متبرکه در سراسر کشور میزبان مراسمهای مختلف بزرگداشت و عزاداری خواهند بود و به صورت ویژه مسئولیت اسکان، اطعام و ارائه خدمات به زائران را بر عهده دارند.
در این بقاع علاوه بر مراسم عزاداری، خدماتی همچون اسکان، اطعام، استراحت، اقامه نماز، محافل قرآنی، پاسخگویی شرعی، راهنمایی زائران و خدمات فرهنگی و رفاهی ارائه میشود. این ظرفیت نشان میدهد که بقاع متبرکه در بزنگاههای مهم کشور، هم پایگاه معنوی مردم هستند و هم پایگاه خدمت.
ظرفیت اسکان زائران در بقاع متبرکه کشور به چه میزان است و این ظرفیت چگونه به صورت روزانه مدیریت میشود؟
در این ایام ظرفیت اسکان حدود 70 هزار نفر در شبانهروز در بقاع متبرکه پیشبینی شده است که این ظرفیت در بقاع شاخص فراهم شده و زائرسراها، شبستانها، سالنها و فضاهای مناسب برای استراحت زائران تجهیز شدهاند. مدیریت این ظرفیت به صورت شبانهروزی انجام میشود و اگر در برخی مسیرها با افزایش جمعیت روبهرو بشویم، امکان افزایش ظرفیت و استفاده از فضاهای پشتیبان نیز وجود دارد.
هدف ما این است که زائران بهویژه خانوادهها، سالمندان و بانوان، در فضایی آرام و مناسب استراحت کنند و با آرامش به مسیر خود ادامه دهند.
در مسیرهای منتهی به تهران و مشهد چه زیرساختها و امکاناتی برای اسکان و توقف زائران پیشبینی شده است؟
بقاع متبرکهای که در مسیرهای منتهی به تهران و مشهد قرار دارند، به ایستگاههای خدمترسانی تبدیل شدهاند. در این بقاع امکاناتی مانند محل استراحت، نمازخانه، وضوخانه، سرویسهای بهداشتی، آب آشامیدنی، غذای گرم، ایستگاههای صلواتی، خدمات فرهنگی و راهنمایی زائران و در برخی نقاط نیز خدمات اولیه امدادی فراهم شده است.
در واقع ما تلاش کردهایم زائران در طول مسیر هر جا که نیاز به توقف یا استراحت داشته باشند، بتوانند از امکانات بقاع متبرکه استفاده کنند و سفری همراه با آرامش و امنیت داشته باشند.
ظرفیت پذیرایی روزانه از زائران چگونه تعریف شده و چه منابعی این حجم از خدمترسانی را پشتیبانی میکند؟
برای این ایام ظرفیت پذیرایی روزانه از حدود 250 هزار نفر در بقاع متبرکه کشور پیشبینی شده است. این خدمت با مشارکت هیئتهای مذهبی، خیرین، واقفان، موکبهای مردمی، مراکز افق، گروههای جهادی و خادمان بقاع متبرکه انجام میشود.
آشپزخانههای بقاع، ایستگاههای صلواتی و گروههای مردمی به صورت شبانهروزی فعالیت خواهند کرد تا غذای گرم، میانوعده، آب و سایر اقلام مورد نیاز زائران را تأمین کنند. واقعیت این است که این حجم از خدمت، بیش از هر چیز نتیجه مشارکت مردم و برکات فرهنگ وقف است.
خدمات پیشبینی شده در بقاع متبرکه برای زائران شامل چه محورهایی است و کدام بخشها در اولویت قرار دارد؟
خدماتی که در بقاع متبرکه انجام میشود تنها به اسکان و اطعام محدود نیست. زائران میتوانند از خدماتی مانند محل استراحت، غذای گرم، خدمات بهداشتی، اقامه نماز جماعت، محافل قرآنی، مراسم عزاداری، پاسخگویی به مسائل شرعی، مشاوره دینی، راهنمایی مسیر، خدمات ویژه خانوادهها، کودکان و سالمندان و در برخی از بقاع از خدمات اولیه امدادی نیز استفاده کنند.
اولویت اصلی ما تکریم زائران است و تلاش میکنیم هر کسی که وارد بقعه متبرکه میشود، علاوه بر دریافت خدمات رفاهی، فضای معنوی، آرامش و محبت اهل بیت (علیهمالسلام) را نیز احساس کند.
باور ما این است که بقاع متبرکه باید در چنین روزهایی جلوهای از فرهنگ وقف، همدلی، مواسات و خدمت خالصانه به مردم باشند و نشان دهند که وقف همچنان یکی از مهمترین پشتوانههای خدمترسانی اجتماعی در کشور است.
آیا سازمان اوقاف برنامهای برای ماندگار کردن یاد و اندیشه رهبر شهید دارد؟
بله. یکی از دغدغههای اصلی ما این است که این حماسه عظیم مردمی به یک جریان ماندگار فرهنگی تبدیل شود و صرفاً در قالب یک مراسم تاریخی باقی نماند. از همین رو پیشنهادهایی چون ایجاد موقوفات جدید با موضوع ترویج اندیشهها و آرمانهای رهبر شهید، نامگذاری طرحهای فرهنگی و قرآنی، تولید آثار علمی و پژوهشی، حمایت از فعالیتهای رسانهای و توسعه برنامههای تبیینی در بقاع متبرکه در دست بررسی قرار دارد.
معتقدیم شخصیتهای بزرگ تاریخ تنها با برگزاری مراسم بزرگداشت ماندگار نمیشوند، بلکه باید اندیشه، سیره، ارزشها و آرمانهای آنها به نسلهای آینده منتقل شود. سازمان اوقاف نیز با بهرهگیری از ظرفیت عظیم موقوفات و بقاع متبرکه، خود را در زمینههای مختلف فرهنگسازی دارای مسئولیت مهمی میداند.
حضور خادمان بقاع و گروههای جهادی چه نقشی در اجرای این طرح گسترده دارد؟
واقعیت این است که ستون اصلی این خدمترسانی، مردم هستند و سازمان اوقاف بیشتر نقش هماهنگکننده و پشتیبان را بر عهده دارد. اما آنچه این حرکت را باشکوه کرده، حضور پررنگ هیئتهای مذهبی مستقر در بقاع، هیئتامنای بقاع متبرکه، گروههای جهادی، خیرین، واقفان و جوانان داوطلب است. این عزیزان در بخشهای مختلف از اسکان و اطعام گرفته تا راهنمایی زائران، نظافت، برپایی ایستگاههای صلواتی، برگزاری محافل قرآنی، مراسم عزاداری، پاسخگویی به مسائل شرعی و خدمات فرهنگی حضور دارند.
این صحنهها نشان میدهد که فرهنگ خدمت بیمنت و مواسات هنوز در جامعه ما زنده است. هر زمانی که مردم احساس کنند باید برای دین، انقلاب و ولایت به میدان بیایند، بقاع متبرکه محل اجتماع این ظرفیت عظیم مردمی میشود و این یکی از بزرگترین سرمایههای اجتماعی کشور است.
سازوکار هماهنگی میان استانها برای تأمین نیرو، امکانات و پشتیبانی چگونه طراحی شده است؟
برای اینکه خدمات بدون وقفه و با نظم انجام شود، سازمان اوقاف یک ستاد مرکزی و در همه استانها ستادهای استانی تشکیل داده است. این ستادها به صورت متمرکز وضعیت استانها، میزان ورود زائران، ظرفیت اسکان، امکانات پذیرایی و نیازهای احتمالی را رصد میکنند و هر جا احساس شود که به امکانات یا نیروی بیشتری نیاز است، خیلی سریع تصمیمگیری و اقدام میشود.
همچنین ارتباط نزدیکی بین استانداریها، دستگاههای امدادی، شهرداریها، هیئتهای مذهبی و سایر دستگاههای همکار برقرار است تا همه ظرفیتها در کنار هم قرار بگیرند. تلاش ما این است که زائران و عزاداران در هر نقطه از کشور خدماتی یکسان، منظم و با کیفیت دریافت کنند.
حضور گسترده مردم در این مراسم از منظر فرهنگی و اجتماعی چه پیام و دلالتی برای جامعه دارد؟
این حضور تنها یک مراسم تشییع نیست، بلکه نمایش وحدت، وفاداری و همبستگی مردم ایران است. وقتی میلیونها نفر از اقوام، سلیقهها و استانهای مختلف در کنار هم قرار میگیرند، نشان میدهد که ارزشهای دینی، فرهنگ ایثار، شهادت و ولایت همچنان در دل مردم زنده است.
از طرف دیگر هم این حضور پیام روشنی برای همه مردم دنیا دارد؛ اینکه ملت ایران در روزهای حساس هم کنار هم میایستند و اجازه نمیدهند که دشمنان روی اختلاف یا ناامیدی مردم حساب باز کنند.
این مراسم همچنین فرصت خوبی است که نسل نوجوان از نزدیک با فرهنگ ایثار، خدمت، همدلی و روحیه انقلابی آشنا شود. این ارزشها از نسلی به نسل دیگر منتقل میشود.
سازمان اوقاف چگونه آثار فرهنگی و اجتماعی این حضور گسترده مردمی را ثبت و تحلیل خواهد کرد؟
معتقدیم که این اتفاق تنها یک رویداد چند روزه نیست، بلکه یک سرمایه فرهنگی و اجتماعی برای کشور است. به همین دلیل تلاش میکنیم به اندازه بضاعتی که داریم، تجربهها، تصاویر، فیلمها و روایتهای مردمی، فعالیتهای بقاع متبرکه و خاطرات خادمان در این مقوله ثبت و مستندسازی شود.
این تجربهها بعداً مورد بررسی و تحلیل قرار میگیرد تا هم برای برنامهریزی مراسمهای بزرگ آینده مورد استفاده قرار بگیرد و هم به عنوان یک الگوی موفق از مشارکت مردمی و نقش بقاع متبرکه در خدمترسانی معرفی شود.
در صورت افزایش غیرمنتظره جمعیت زائران چه سناریوهای جایگزین برای مدیریت بحران و استمرار خدمات پیشبینی شده است؟
طبیعتاً در چنین مراسمهایی باید برای شرایط پیشبینینشده هم آماده باشیم. به همین دلیل از ابتدا ظرفیتهای پشتیبان در نظر گرفته شده است.
اگر تعداد زائران بیشتر از پیشبینیها باشد، امکان افزایش ظرفیت اسکان، استفاده از بقاع متبرکه معین و اماکن مذهبی دیگر و همچنین افزایش تعداد نیروهای خدمترسان، تقویت آشپزخانهها و ایستگاههای صلواتی و تأمین اقلام مورد نیاز وجود دارد. سازمان اوقاف در سالهای گذشته تجربه برگزاری مراسمهای بزرگی مثل اربعین، دهه آخر صفر، تحویل سال و مناسبتهای ملی و مذهبی را داشته و از همین تجربهها برای مدیریت مراسمها استفاده میکند.
یکی از تأکیدهای ما این است که زائران علاوه بر دریافت خدمات، احساس احترام، آرامش و تکریم داشته باشند. به همین دلیل نظارت بر کیفیت خدمات به صورت مستمر انجام میشود. مدیران کل استانها، مسئولان بقاع متبرکه، هیئتهای امنا و ستاد مرکزی سازمان به صورت روزانه روند خدمترسانی را بررسی میکنند. گزارشها به طور مرتب دریافت میشود و اگر جایی مشکلی وجود داشته باشد در کوتاهترین زمان انشاءالله برطرف خواهد شد. هدف ما فقط نظارت نیست، بلکه میخواهیم خدمات به بهترین کیفیت، بدون موازیکاری و با استفاده درست از امکانات به مردم ارائه شود.
آیا برنامهای برای تبدیل این تجربه به یک جریان پایدار فرهنگی از طریق وقفهای جدید یا طرحهای ماندگار وجود دارد؟
قطعاً همینطور است. یکی از اهداف ما این است که این روحیه خدمت به همدیگر به یک حرکت ماندگار تبدیل شود. امیدواریم این حضور گسترده مردم، خیرین و واقفان زمینه ایجاد موقوفات جدید در حوزه خدمت به زائران و عزاداران را توسعه دهد و ما بتوانیم زیرساختهای بقاع متبرکه را مانند اسکان، اطعام، فعالیتهای فرهنگی، قرآنی و حمایت از گروههای جهادی بیش از پیش فراهم کنیم. همچنین تجربههایی که در این مراسم به دست میآید جمعبندی و تدوین میشود تا در مناسبتهای بزرگ آینده مورد بهرهبرداری قرار بگیرد.
اگر بخواهید در یک جمله اهمیت این حضور و نقش سازمان اوقاف را جمعبندی کنید، پیام اصلی چیست؟
اگر بخواهم در یک جمله عرض کنم، پیام ما این است که بقاع متبرکه همیشه در کنار مردم هستند؛ چه در روزهای شادی و چه در روزهای اندوه. امروز هم با تکیه بر فرهنگ وقف، تمامی ظرفیتهای خود را برای خدمت به زائران مراسم رهبر شهید به میدان آوردیم.
باور ما این است که وقف تنها ساختن یک بنا یا ایجاد یک موقوفه نیست؛ وقف یعنی جاری شدن فرهنگ خدمت، همدلی و مسئولیتپذیری در جامعه. امروز این فرهنگ را به خوبی در بقاع متبرکه، در کنار خادمان، هیئتهای مذهبی و مردم عزیز کشورمان میبینیم و امیدواریم که این روحیه یک سرمایه ماندگار برای آینده ایران عزیز و اسلام باشد.
انتهای پیام/
