به گزارش خبرگزاری تسنیم، آیین اختتامیه چهل و سومین دوره جایزه کتاب سال با حضور مسعود پزشکیان رییس جمهور، سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و جمعی از اهالی قلم و پژوهشگران صبح امروز، 19 بهمنماه، در تالار وحدت برگزار شد.
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در این مراسم با تأکید بر اینکه ایران همزاد کتاب است، گفت:ایران در قبل از اسلام، تمدنی سرشار از عشق به کتاب و علاقهمندی به کتاب بود. وقتی اسلام به این سرزمین آمد، بخشی از مهرورزی ایرانیان به اسلام به دلیل این بود که دینی بود که با کتاب خود را معرفی می کرد.
وی با بیان اینکه پیوند ایرانیان با کتاب قبل و پس از اسلام دیده میشود، یادآور شد: انقلاب، بازگشتی بود به این هسته معنایی. با ظهور انقلاب، دوره جدیدی برای زمانه ما آغاز شد. ویژگی انقلاب این بود که انقلاب، انقلاب گلوله نبود؛ بلکه انقلاب کلمه بود.
انتشار یک میلیون و 500 هزار عنوان کتاب پس از انقلاب
وی به تاثیر رویکرد فرهنگی انقلاب بر صنعت نشر اشاره کرد و ادامه داد: بر همین اساس است که کتاب در این مسیر 45 ساله، جایگاه خاص خود را پیدا کرده است. از سال 1320 تا سال 1357 یعنی در طول 37 سال، تعداد 50 هزار عنوان کتاب منتشر شده است اما پس از انقلاب تا الان، این میزان به یک میلیون و 500 هزار نسخه افزایش یافته است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اضافه کرد: نمیتوان گفت همه این یک میلیون و 500 هزار نسخه کتابهای بیهوده یا کمفایده بوده است. بخش قابل توجهی از این آثار، آثار مفیدی بودهاند. این یکی از دستاوردهای انقلاب در بخش سهم کمی تألیف بوده است.
صالحی در ادامه به رشد زنان و افزایش سهم آنها از بازار نشر اشاره و اضافه کرد: ما در طول این سالها به عدالت جنسیتی در تألیف نزدیک شدیم. این مسئله در زمینه موضوعات نیز دیده میشود. سهم زنان در تألیف در دهه اول انقلاب هشت درصد، در دهه چهارم 29 درصد و الان حدود 49 درصد است.
صالحی در ادامه با اشاره به افزایش مؤلفان و پدیدآورندگان، به نکاتی اشاره و تاکید کرد: لازم است که مؤلفان نسبت خود را با مسائل جامعه دقیقتر کنند.
رنجهای حوزه تألیف از زبان دبیر علمی جایزه
حجتالاسلام مهدویراد، دبیرعلمی چهلوسومین جایزه کتاب سال در سخنانی به کیفیت آثار این دوره اشاره کرد. او در بخشی از سخنان خود گفت: آییننامه آخرین دین الهی با فرمان به خواندنی از سر تأمل و تدبر و فهم (= اقرأ) آغاز شد و با تکریم و بزرگداری دانش، قلم و فرهیختگی ادامه یافت. بدینسان دانش «دانش، خواندن، اندیشیدن و کتابت» در سایهسار آموزههای گرانمایۀ قرآن رقم خورد و در تداوم آن، کتاب در جامعۀ اسلامی رخ نمود و انبوهانبوه کتاب در برنمودن ابعاد گسترده تمدن اسلامی سامان یافت.
گفتهاند و درست گفتهاند که «خط، نوشتن و کتاب نشانگر فرهیختگی، خرد و فرزانگی جامعهها و عصرها و نسلها بوده است» و هماره محیطهای انسانی و گرانمایگی و خردمندی و… آنها با چندیوچونی میراث مکتوب و حضور و برآیند اندیشهورزی عالمان، اندیشهورزان و فرهیختگانی ارزیابی میشده است که عمر خویش را در زوایای کتابخانهها با پیراستهجانی و بدون اندیشیدن به نام و نام میگذراندند و داشتهها و سرمایهها و حاصل دسترنج خود را مؤمنانه و سخاوتمندانه به عصرها و نسلها در حراست از تمدن اسلامی و ارتقای فرهنگ الهی بشری میبخشیدند.
وی ادامه داد: خوشبختانه این کاروان در گسترۀ زمین و درازنای زمان، گرچه با فرازوفرود، همواره در جریان بوده است و اکنون نیز چهلوسومین جایزۀ کتاب سال فرصتی برای بازنگری آنچه رخداده است و بررسیدن آنچه به خامه آمده است.
به گفته او؛ تلاش دانشوران ستودنی است و این بنده هرگز در پی آن نیست که برآیند سختکوشی عالمان و نتایج قبیلۀ علم و عالمان را نستایم و در آن همه به خردی بنگرم؛ چراکه از فرمان خداوند سبحان در آویزۀ گوشم است که فرمود: «وَ لا تَبْخَسُوا النّاسَ أَشْیاءَهُمْ».
مهدوی راد اضافه کرد: آیتالله جوادی آملی در تفسیر این آیه به نکتهای تأملآفرین پرداختهاند و آن اینکه چون سخنگفتن بارزترین فعل انسان است، خداوند سبحان بدان تأکید کردهاند؛ وگرنه پیام آیه این است که در گستره زندگی باید همه احوال و کنشهای شما «سدید» باشد، «سدید» بیندیشید، «سدید» بگویید و انجام سیرۀ مستمر رسولالله (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) آنگونه که راویان گزارش کردهاند، تنبهی است که در زندگی باید یکسر استوار باشید، استواراندیش، استوارگوی و… . بیفزایم سخن آموزندۀ صادق آلمحمد (علیهمالسلام) را که به نقل از رسولالله (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) فرمود: «سَلُوا اللَّهَ السَّدَادَ وَ سَلُوهُ مَعَ السَّدَادِ سَدَادَ الْعَمَلِ» (الحیاة، ج 1، ص 494)؛ یعنی از خداوند درستی و استواری بخواهید و همراه آن استوار و استقامت در عمل و کار داشته باشید.
دبیر علمی این دوره جایزه افزود: این همه را آوردم تا بگویم هنوز هم عالمان، محققان، مترجمان و رهروان راه دانش و پژوهش باید این پیامهای جهتدهنده و سپیدهگشا را چراغ راه خود قرار دهند و از سهلانگاری و سستانگاری بپرهیزند. بیگمان «سداد» و استوارکاری با باریبههرجهتنگری همسو نخواهد بود. همچنین ابزار پژوهش و زمینههای دستیابی به سرچشمه و مصادر و منابع و نهایینکردن جستوجوها و تنزدن از تلاش نهایی و به اصطلاح از «استفراغ الوسع» با «سداد» همسویی و همخوانی ندارد.
مهدوی راد افزود: سالها پیش (1396) در پیشگفتار گزارش سیوپنجمین جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران نوشته بودم: «برآیند ارزیابیهای عالمان، فاضلان و داوران ارجمند کتاب سال در گسترۀ میراث مکتوب با درونمایهها و محتوای استوار همراه نیست، همچنان سیطرۀ کمیّت بر میدان نگاشتهها چیره است. پنهانیکردنی نیست و آنچه عیان است، چندان نیازمند بیان نیست. اکنون در مواردی کتاب برگزیده نداریم که بماند، کتاب تقدیری هم نداریم» (گزارش سیوپنجمین سال جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی، ص 12). متأسفانه باید بگویم آسمان هنوز هم همان رنگ است یا تا حدودی همان رنگ است و با این همه زمینهها در این زمانه، هنوز هم پژوهشها از مؤلفهها و لوازم لازم تحقیق و نگاشتهها از ضرورتها و بایستههای نگرش و نگارش استوار رنج میبرند.
گفتهایم و گفتهاند و باز هم میگوییم که حوزۀ دانش، پژوهش و نشر کتاب توجهی بلیغتر و سرمایهگذاری فراتر از آن چیزی است که هست؛ همچنین رویۀ جاری نیازمند توجه و همراه است. بگذریم… .
وی ادامه داد: در این دوره هم همانند دورههای پیشین آثار نگاشتهشده در ابعاد گستردۀ تمدن اسلامی که به سال 1403 نشر یافته بود، به بررسی و ارزیابی و گزینش نهاده شد. نتیجۀ تلاشها و درنگریستنهای عالمان و پژوهشیان و داوران ارجمند اینک در پیشروی دانشوران و ارجمندان میدان دانش و پژوهش که در آییننامه آمده است و در پیشدید همگان است. برخی از عالمان چنانکه پیشتر یادآوری کردیم مواردی از آییننامه را ناکارآمد میدانند، دیدگاههای تکمیلی یا تصحیحی عزیزان و ناقدان را ارج مینهیم و بهیقین در بهبود فرایند داوری از آنها بهره خواهیم گرفت.
انتهای پیام/
