به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در دنیای پرآشوب و جنگ امروز، مسلمانان بیش از هر زمان دیگری نیازمند همبستگی و اتحاد هستند. این اتحاد ضرورتی حیاتی برای حفظ دین، فرهنگ و استقلال مسلمانان است. رهبر شهید انقلاب، امام خامنهای، همواره بر این نکته تأکید داشتند که «این اتحاد مقدس، این سپر پولادین از دلهای مردم، نباید خدشهدار شود.» امروز که آن رهبر بزرگوار به فیض شهادت نائل آمدهاند، وظیفه همه ماست که با پیروی از رهنمودهای ایشان، این مسیر را با قدرت ادامه دهیم.
خبرگزاری تسنیم در گفتوگو با دکتر سید علی مؤمنی، کارشناس اندیشه اسلامی، به بررسی راههای تقویت اتحاد امت اسلامی و نقش کلیدی تبعیت از راه شهید والامقام امام خامنهای پرداخته است.
چرا اتحاد مسلمانان در قرآن و سنت پیامبر (ص) اینقدر مهم شمرده شده؟ آیا این فقط یک توصیه اخلاقی است یا دستور جدیتری پشت آن وجود دارد؟
در اسلام، اتحاد مسلمانان هرگز یک پیشنهاد ساده یا یک انتخاب سلیقهای نبوده است. قرآن کریم با زبان صریح و قاطع، مسلمانان را به چنگ زدن به ریسمان خدا دعوت کرده و از تفرقه نهی کرده است. این ریسمان، همان اصول ایمان و دستورات الهی است که همه ما باید حول آن جمع شویم.
وقتی قرآن میفرماید «همه با هم به ریسمان خدا چنگ بزنید»، یعنی وحدت ما باید ریشه در باورهای دینی داشته باشد، نه فقط منافع مادی یا سیاسی زودگذر باشد.
نکته مهم اینجاست که این دستور الهی، پشتوانه قدرت و برکت امت است. وقتی مسلمانان بر پایه ایمان و اطاعت از خدا متحد شوند، نه تنها در برابر دشمنان مقاومتر میشوند، بلکه در درون خود نیز آرامش و همدلی بیشتری تجربه میکنند. این اتحاد، مانند یک خانه محکم است که ستونهایش بر پایههای استوار دین بنا شده باشد.
قرآن همچنین در سوره حجرات، مؤمنان را «برادر» یکدیگر مینامد و میفرماید اگر بین برادران اختلافی پیش آمد، آن را اصلاح کنید. این برادری ایمانی، ریشه در یک اعتقاد مشترک و هدف واحد دارد. وقتی ما خودمان را اعضای یک خانواده بزرگ بدانیم، طبیعی است که برای حل مشکلاتمان گفتوگو میکنیم، نه اینکه با هم بجنگیم. بنابراین اتحاد در اسلام یک «واجب دینی» است، نه یک انتخاب.
وقتی که رهبر شهیدمان امام خامنهای بر این اصل تأکید ویژهای داشتند، وظیفه ماست که با بازخوانی این آموزهها، وحدت را به خصوص در شرایط جنگی در جامعه نهادینه کنیم. این کار، هم تکلیف دینی ماست و هم راه نجات امت اسلامی در دنیای امروز.
تاریخ نشان داده هر وقت مسلمانان دچار تفرقه شدهاند، دشمنان از این فرصت استفاده کردهاند. این رابطه بین «تفرقه داخلی» و «ضعف در برابر دشمن» را چگونه توضیح میدهید؟
تجربه تاریخ اسلام یک درس بزرگ به ما میدهد که هرگاه مسلمانان از هم پاشیدند، دشمنان راحتتر توانستند به آنها ضربه بزنند. قرآن کریم هم به این نکته اشاره کرده و میفرماید: «مانند کسانی نباشید که پس از دریافت دلایل روشن، تفرقه کردند و اختلاف پیدا کردند.» این آیه یک هشدار جدی است؛ یعنی اگر ما حق را شناختیم اما باز هم پراکنده شدیم، راه شکست را برای خودمان باز کردهایم.
دقت کنید که دشمنان اسلام همیشه دنبال شکافهای کوچک بین مسلمانان گشتهاند. گاهی از تفاوتهای مذهبی، گاهی از اختلافات قومی و گاهی از اختلاف نظرهای فکری سوءاستفاده کردهاند. هدفشان این بوده که با بزرگنمایی این تفاوتها، مسلمانان را به جان هم بیندازند و خودشان در آرامش به اهدافشان برسند. این یک تاکتیک قدیمی اما هنوز هم مؤثر است.
اما وقتی امت اسلامی متحد باشد، دشمن حتی اگر قدرت نظامی زیادی هم داشته باشد، نمیتواند به راحتی به آن ضربه بزند. اما وقتی تفرقه حاکم شود، حتی قویترین ارتشها هم کارایی خود را از دست میدهند.
تاریخ معاصر هم پر از مثالهایی است که کشورهای اسلامی به خاطر اختلافات داخلی، فرصتهای بزرگ پیشرفت را از دست دادهاند. به همین دلیل است که رهبر شهید انقلاب، امام خامنهای، همواره هشدار میدادند که مراقب تفرقهافکنیهای دشمن باشیم. امروز که ایشان به شهادت رسیدهاند، ما باید بیش از پیش هوشیار باشیم و اجازه ندهیم هیچ کس با ایجاد اختلاف، پیکره امت اسلامی را تضعیف کند. چون وحدت، کلید مقاومت و پیشرفت ماست.
امروز جنگ ما فقط نظامی نیست. جنگ فرهنگی و رسانهای هم وجود دارد. در این شرایط، اتحاد مردم چطور میتواند مانند یک سپر دفاعی عمل کند؟
همان طور که اشاره کردید امروز دشمنان ما فقط با موشک و جنگنده به ما حمله نمیکنند. آنها با اخبار جعلی، شایعهپراکنی، تفرقهافکنی و القای ناامیدی سعی میکنند ذهن و قلب مردم را هدف بگیرند. این همان جنگ نرم است که خطر آن کمتر از جنگ سخت نیست.
در چنین شرایطی اتحاد مسلمانان مانند یک سپر محکم عمل میکند که هم در برابر حملات نظامی و هم در برابر تهاجمات فرهنگی از ما محافظت میکند. نمونه روشن این موضوع را در مقاومتهای این روزها و شبهای مردم میبینیم. وقتی مردم، نیروهای مسلح و فرماندهی یکپارچه، با هم و برای یک هدف مشترک حرکت میکنند، میتوانند در برابر دشمنان قدرتمند پیروز شوند.
این پیروزی ثمره همان اتحادی است که رهبر شهیدمان از آن به «سپر پولادین» تعبیر میکردند. وقتی دلها به هم نزدیک باشد و ارادهها در یک جهت حرکت کنند، هیچ قدرتی نمیتواند آنها را بشکند.
در جبهه فرهنگی هم داستان همین است. دشمن میخواهد با بزرگنمایی اختلافات کوچک، مسلمانان را از هم جدا کند. اما اگر ما با آگاهی و بصیرت، روی نقاط مشترکمان تمرکز کنیم و فرهنگ گفتوگو و مدارا را ترویج دهیم، توطئههای دشمن خنثی میشود. رسانهها، مدارس و نهادهای فرهنگی نقش مهمی در این زمینه دارند.
پس اتحاد، فقط یک شعار نیست. یک ابزار دفاعی قدرتمند است. اگر میخواهیم در برابر تهاجمات چندجانبه دشمن مقاومت کنیم، باید این سپر را با ایمان، آگاهی و همدلی تقویت کنیم. و البته، پیروی از راهی که رهبر شهید انقلاب نشان دادند، بهترین راهنما برای حفظ این اتحاد است.
در جامعه ما که تنوع مذهبی، قومی و فکری وجود دارد، چطور میتوانیم اتحاد بیشتر و گستردهتر به عمل تبدیل کنیم؟
برای اینکه اتحاد از حرف به عمل برسد، اول باید باورهای دینی را به زبان ساده و قابلفهم برای همه، بهویژه نسل جوان، بیان کنیم. وقتی مردم بدانند که قرآن و سنت پیامبر (ص) چقدر بر برادری و همدلی تأکید دارند، این آموزهها در زندگی روزمرهشان نمود پیدا میکند. آموزش و تبلیغ درست، اولین قدم برای نهادینه کردن فرهنگ وحدت است.
قدم دوم، ایجاد فضایی برای گفتوگوی صادقانه بین گروههای مختلف است. در جامعه ما طیفهای فکری و مذهبی متفاوتی وجود دارند. به جای اینکه این تفاوتها را بهانهای برای دعوا قرار دهیم، باید یاد بگیریم که با احترام و منطق با هم صحبت کنیم. وقتی هر طرف بداند که هدف نهایی، عزت اسلام و مسلمانان است، راحتتر میتواند از منافع جزئی خود بگذرد.
سومین نکته، آگاهسازی مردم نسبت به ترفندهای دشمن است. بسیاری از اختلافاتی که بین مسلمانان پیش میآید، ریشه در توطئههای خارجی دارد. اگر رسانهها و نهادهای فرهنگی بتوانند این موضوع را شفاف توضیح دهند، مردم خودشان هوشیار میشوند و اجازه نمیدهند کسی با شایعه یا دروغ، بین آنها جدایی بیندازد.
البته دقت کنید که همه این کارها نیازمند الگوگیری از سیره رهبر شهید انقلاب است. امام خامنهای همواره با زبان ساده و صمیمی با مردم صحبت میکردند و بر وحدت کلمه تأکید داشتند. اگر ما هم در رفتار و گفتارمان از این الگو پیروی کنیم، میتوانیم فرهنگ اتحاد را در جامعهمان زنده نگه داریم و آن را به نسلهای بعدی منتقل کنیم.
چرا تبعیت از رهنمودهای رهبری، بهویژه رهبر شهید انقلاب، اینقدر در حفظ وحدت مسلمانان مهم است؟
در نظام اسلامی، رهبری حکیم مانند قطبنمایی است که جهت حرکت جامعه را نشان میدهد. رهبر شهید انقلاب، امام خامنهای، با شناخت عمیق از دین، تاریخ و شرایط جهان، همواره راههای درست را به امت نشان میدادند. وقتی مردم از این راهنماییها پیروی میکنند، انرژیشان در مسیر درست صرف میشود و از پراکندگی و سردرگمی جلوگیری میشود. تبعیت از رهبری، به معنای اطاعت کورکورانه نیست؛ بلکه به معنای اعتماد به کسی است که سالها تجربه، علم و تقوا را با هم جمع کرده و دلسوزانه برای عزت اسلام تلاش میکند. وقتی امت اسلامی حول محور چنین رهبری متحد شود، دشمنان نمیتوانند با ایجاد شکاف بین مردم و نظام، یا بین جریانهای مختلف اسلامی، به اهدافشان برسند.
امروز که امام خامنهای به شهادت رسیدهاند، وظیفه ما سنگینتر شده است. ما باید با وفاداری به راه و روش ایشان و پیروی از سومین رهبر انقلاب اسلامی، آیتالله سید مجتبی خامنهای، اجازه ندهیم که جامعه دچار تفرقه یا انحراف شود. رهنمودهای ایشان مانند نقشهای روشن است که اگر از آن پیروی کنیم، هم وحدتمان حفظ میشود و هم در مسیر پیشرفت حرکت میکنیم.
پس باید صریح بگوییم که باید در مسیر رهنمودهای رهبر شهید انقلاب، امام خامنهای باشیم. این مسیر، مسیر وحدت، مقاومت و عزت است. هر کس که واقعاً دلسوز اسلام و مسلمانان است، باید این راه را با تمام وجود دنبال کند و دیگران را هم به آن دعوت کند.
برای آینده، چطور میتوانیم این اتحاد را به ابزاری برای پیشرفت علمی، اقتصادی و تمدنسازی اسلامی تبدیل کنیم؟
اتحاد مسلمانان فقط برای دفاع در شرایط جنگ نظامی نیست، میتواند موتور محرکه پیشرفت هم باشد. وقتی کشورهای اسلامی با هم همکاری کنند، میتوانند بازارهای بزرگ مشترک ایجاد کنند، در زمینه علم و فناوری تبادل تجربه داشته باشند و در برابر فشارهای اقتصادی جهانی ایستادگی کنند. این همافزایی، فقط با وحدت و اعتماد متقابل امکانپذیر است.
در زمینه علمی، امت اسلامی استعدادهای درخشانی دارد. اگر این استعدادها در یک شبکه واحد و با هدف مشترک فعالیت کنند، میتوانند دستاوردهای بزرگی در حوزههایی مانند پزشکی، فناوری اطلاعات و انرژیهای پاک داشته باشند. این کار، هم نیازمند همکاری دانشگاهها و مراکز پژوهشی است و هم نیازمند حمایت حکومتهای اسلامی از این تعاملات.
در بعد فرهنگی هم، اتحاد میتواند به ما کمک کند تا الگوی زندگی اسلامی را به جهان معرفی کنیم. دنیای امروز تشنه معنویت، عدالت و آرامش است. اگر مسلمانان با هم متحد باشند و با عمل به آموزههای دین، نمونهای از این ارزشها را نشان دهند، میتوانند تأثیرگذارترین پیامرسانان اسلام در جهان باشند.
اما همه این آرزوها فقط با یک شرط محقق میشود: ادامه راهی که رهبر شهید انقلاب نشان دادند. امام خامنهای همواره بر ترکیب ایمان، علم و وحدت تأکید داشتند. اگر ما با پیروی از این راه، با هم و برای هم مبارزه کنیم، نه تنها در مقابل دشمنان میایستیم و از کشور خودمان و حتی مردم مظلوم جهان دفاع میکنیم، بلکه تمدن نوین اسلامی را هم بنا خواهیم کرد.
انتهای پیام/
