سلاخی زبان فارسی در ویترین شهری به بهانه نوآوری

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، با دامنه‌دار شدن انتقادات به برخی از تابلوها و بیلبوردهای تبلیغاتی تهران در هفته‌های گذشته که به صورت مستقیم زبان فارسی را در معرض تهدید قرار داده بود، شورای پاسداشت زبان فارسی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پس از تشکیل چندین جلسه این موضوع را در دست بررسی قرار داد.

اخیراً در سطح شهر تابلوها و بیلبوردهای تبلیغاتی دیده می‌شود که نوشتار فارسی را به صورت منقطع منتشر کرده‌اند؛  اقدامی که در وهله نخست مخاطب را در خوانش سردرگم کرده و ناچار به دوباره‌خوانی می‌کند. ماجرا از این قرار است که در هفته‌های اخیر یک کمپین تبلیغاتی در تهران، ساختار معمول واژه‌های فارسی را شکسته و آن‌ها را به چند بخش تقسیم کرده تا بتواند توجه مخاطب را جلب کند.

این موضوع انتقاد کارشناسان زبان فارسی و اهالی فرهنگ را به دنبال داشته است. محمدحسن مقیسه، استاد دانشگاه، در این زمینه در یادداشتی برای تسنیم نوشت: «گویا برای عده‌ای از تجار و کاسبان و فروشندگان لوازم مختلف و البسه و غیره، کسب سود و درآمد بالا هر کاری را توجیه می‌کند، حتی دست بردن در رسم‌الخط و به بازی گرفتن خط و زبان فارسی.

تابلوهایی که هم‌اکنون در بزرگراه‌های شهر تهران نصب شده، با سرهم‌نویسی و جدانگاری حروف و کلمه‌ها به شکل بسیار زشت و کاملاً زننده و بی‌ذوقانه، یک هدف را دنبال می‌کند: جلب توجه؛ تا با اندکی درنگ، چشم‌ها بچرخد به سمت نشان تجاری و نتیجه هم مشخص است: جذب بیشتر مشتری و به جیب زدن سود سرشار.»

بی‌اعتنایی به زبان فارسی و هویت آن در تبلیغات شهری و تابلوهای محیطی و تجاری رو به رشد بوده است. در کنار آن بی‌توجهی نهادهای ذی‌ربط به این اتفاق به بهانه دریافت وجه بیشتر از قبال این تبلیغات، موجب شده تا راه برای استفاده بیشتر از واژه‌های لاتین در تابلوهای تبلیغاتی و برندهای تجاری، استفاده نادرست از واژگان زبان فارسی و حتی دستکاری در رسم‌الخط مشابه آنچه در اتفاق اخیر شاهد بودیم، باز شود.

امروز کمتر برند تجاری را می‌توان پیدا کرد که به زبان فارسی وفادار مانده باشد و یا حتی قانون 30 به 70 در استفاده از واژه‌های لاتین و فارسی را در طراحی لوگو و تابلوی تبلیغاتی خود رعایت کرده باشد. با این حال به راحتی تبلیغاتشان در شهرداری‌ها و صدا و سیما مجوز دریافت می‌کند و اکران می‌شود.

موضوعی که غلامرضا طریقی، دبیر شورای پاسداشت زبان فارسی نیز به آن اشاره کرده و در گفت‌وگو با تسنیم می‌گوید: متأسفانه نهادهای ذی‌ربط از جمله شهرداری‌ها و صدا و سیما نسبت به این امر اهمال دارند و زمانی که از آن‌ها می‌خواهیم این موضوع را جدی نگاه کنند، می‌گویند که چون در قبال این تبلیغات پول دریافت کرده‌اند، تعیین محتوا از آنِ صاحبان تبلیغات است، در حالی که این مخالف قانون است.

وی ادامه می‌دهد: شورای پاسداشت زبان فارسی از همان روز نخست نصب تابلوهای این کمپین تبلیغاتی، نامه‌نگاری با نهادهای مذکور را آغاز کرده و مخالفت صریح خود را با این شیوه مطرح کرده است. در این زمینه در نامه‌نگاری با سازمان زیباسازی شهرداری تهران خواستار جمع آوری این تابلوها و بیلبوردها از سطح شهر شده‌ایم،  امیدواریم که مسئولان امر به این موضوع توجه داشته باشند.

باید کاری کرد محتوای تبلیغات شهری به تایید شورای پاسداشت زبان فارسی برسد

طریقی افزود: درصدد هستیم از این پس این روند را تغییر دهیم و با ورود شورا به نهادهای تصمیم‌گیر در مورد تبلیغات شهری، محتوای این تبلیغات با تأیید شورا اجازه انتشار در سطح عمومی را داشته باشد. وی با اشاره به سابقه طولانی بی‌اعتنایی به زبان فارسی در تبلیغات محیطی و شهری گفت: بسیاری از آگهی‌های تبلیغاتی سال‌هاست در شهرها با مشکلاتی در حوزه زبان فارسی مواجه هستند یا از واژگان اشتباه استفاده می‌کنند یا قانون 30 به 70 را عمل نمی‌کنند و یا اشتباهات نگارشی دارند، اما هیچ‌گاه به مانند امروز با چنین موردی روبرو نبودیم که عکس‌العمل جدی را به دنبال داشته باشد.

وزیر فرهنگ پیگیر مقابله با تبلیغات شهری مغایر با زبان فارسی

وی با اشاره به انتقادات اهالی فرهنگ و حوزه زبان فارسی به این اتفاق، از ورود وزیر فرهنگ به ماجرا خبر داد و گفت: وزیر ارشاد نیز به صورت جدی پیگیر این موضوع هستند.

طریقی از نامه‌نگاری با سازمان زیباسازی شهرداری تهران برای رفع این موضوع خبر داد و گفت: با توجه به اینکه نهادهای مذکور در سال‌های گذشته همواره این بهانه را آورده‌اند که چون هزینه در قبال نصب این تابلوها دریافت می‌کنند محتوای تابلو از آنِ صاحبان تبلیغات است، ما نیازمند تغییر قوانین هستیم.

وی افزود: با تغییر قانون، شورای پاسداشت زبان فارسی در روند تأیید تبلیغات شهری و محیطی می‌تواند دخیل باشد؛ این تغییر باید به بهانه اتفاق اخیر ایجاد شود تا دیگر شاهد چنین بی‌اعتنایی به زبان فارسی نباشیم.

قانون تبلیغات باید تغییر کند

وی ادامه داد: شورای پاسداشت زبان فارسی و کارگروه تدوین آیین‌نامه‌ و قوانین پاسداشت زبان فارسی در زمینه برخورد با کمپین تبلیغاتی فوق و اصلاح قانون در هفته‌های گذشته چندین بار جلسه تشکیل داده است. در این زمینه نخستین موضوعی که کارگروه دنبال خواهد کرد، تغییراتی است که باید در قانون لحاظ شود. قانون تبلیغات مصوبه دهه 70 است و طبیعتاً با تغییر زمان و مسائل و اقتضائات فضای مجازی، بسیاری از مسائل در قانون دیده نشده است.

دبیر شورای پاسداشت زبان فارسی در پایان اظهار امیدواری کرد،  با برگزاری جلسه آتی کارگروه، اصلاحات را به صحن اصلی شورا برای تصویب  برده شود. 

زبان هر ملت، دژ مستحکم هویت و شناسنامه فرهنگی آن جامعه است. در جهان امروز که جنگ روایت ها و نمادها به فضای عمومی شهرها کشیده شده، خیابان ها تنها گذرگاهی برای عبور و مرور نیستند، بلکه ویترین های بزرگ نمایش فرهنگ و اندیشه اند. بنابراین اگرشبیخونی که  این روزها شاهد   آن در بیلبوردهای تبلیغاتی علیه زبان فارسی هستیم؛ با تدبیر جدی متوقف نشود، ذائقه زبانی و بصری نسل های آینده را با آسیب های جبران ناپذیر روبرو خواهد کرد.

تبلیغات محیطی، به عنوان ابزاری که پیوسته در معرض دید عموم قرار دارد، نقشی فراتر از معرفی یک کالا یا خدمت ایفا می کند. این تابلوها در واقع تولیدکنندگان فرهنگ عمومی هستند. وقتی یک کمپین تبلیغاتی برای جلب توجه بیشتر، اقدام به شکستن ساختار واژگان، سرهم نویسی‌های بی‌قاعده، یا تحمیل رسم الخط‌های بیگانه می‌کند، در حال عادی سازی خطای زبانی در افکار عمومی است. در این فرآیند، ذهن مخاطب که هر روز با این حجم از ناهنجاری زبانی روبرو می شود، به مرور زمان قبح این اشتباهات را از دست می‌دهد و این وضعیت به تدریج به یک عرف پذیرفته شده در نوشتار روزمره تبدیل می‌شود.

زبان فارسی چیزی فراتر از یک ابزار ساده برای برقراری ارتباط است؛ این زبان در واقع پایه اصلی هویت و تاریخ ماست. در دنیای امروز که فرهنگ و رسانه نقش کلیدی در جوامع دارند، نحوه برخورد ما با زبان در سطح شهر نشان می‌دهد که چقدر به فرهنگ خود اهمیت می‌دهیم. تبلیغات شهری بخشی جدایی‌ناپذیر از فضای شهرهای بزرگ است و اگر اصول زبانی در آن رعایت نشود، نه تنها چهره شهر را به‌هم می‌ریزد، بلکه به مرور زمان به هویت زبانی ما نیز آسیب جدی وارد می‌کند.

انتهای پیام/