به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، سریال «اسباب زحمت» به کارگردانی سعید آقاخانی، در حالی که توانسته است در عرصه طنز و درامهای اجتماعی گامهای بلندی بردارد، اما در زمینه انسجام داستانی و ترکیب خردهروایتها با یکدیگر با چالشهایی جدی مواجه است. این مشکلات عمدتاً ناشی از تعدد نویسندگان و نبود سرپرست واحد داستانی است که باعث شده برخی بخشهای سریال از جریان کلی فاصله بگیرد و موجب سردرگمی مخاطب در درک مسیر اصلی داستان شود. اما این نکته نباید مانع از آن شود که از دستاوردهای این سریال در دیگر زمینهها غافل شویم.
سعید آقاخانی، که پیشتر با آثار موفقی چون «متهم گریخت» و «چاردیواری» شناخته میشود، در این سریال نیز توانسته است نمایشی از موقعیتهای اجتماعی و معیشتی روزمره خلق کند که در عین طنز، نقدی بر مشکلات معیشتی و اقتصادی جامعه داشته باشد. اما آنچه در این بین از قلم افتاده، انسجام و یکپارچگی داستانی است که تا حدی موجب ایجاد ابهام در روایت کلی داستان شده است. با اینکه موضوع اصلی سریال حول محور کارگران اسبابکشی و دغدغههای مالی آنها میچرخد، ضعف در پیوند روایات فرعی با داستان اصلی گاهی مخاطب را از درک بهتر وقایع دور میکند.
آقاخانی در این اثر با همراهی نویسندگان مختلفی همچون ابوالفضل کاهانی، حمیدرضا بابابیگی و دانیال رجبی، تلاش کرده تا با استفاده از طنز موقعیت، به نقد معضلات اجتماعی بپردازد، اما این تعدد نویسندگان که هرکدام سبک خاص خود را دارند، در برخی لحظات به آشفتگی فیلمنامه منجر شده است. در مقابل، در کارهایی چون «پایتخت» که از نویسندهای دیگر بهره میبرد اما محسن تنابنده بهعنوان سرپرست نویسندگان توانسته انسجام داستانی را حفظ کند، در حالی که در «اسباب زحمت»، این ویژگی بهطور کامل محقق نشده است. شاید اگر آقاخانی بهعنوان نویسنده و سرپرست داستان نیز عمل میکرد، میتوانست به نتیجهای منسجمتر دست یابد.
با این حال، در زمینه کارگردانی و بازیگری، «اسباب زحمت» نقاط قوت زیادی دارد. در این سریال، شخصیتها بهطور ملموس و واقعی طراحی شدهاند. بازیگران مانند حسن معجونی (ناصرخان)، عباس جمشیدیفر (صادق) و حتی تارا آقاخانی (گلناز) با ظرافت توانستهاند هرکدام شخصیت خود را بهخوبی ایفا کنند و به داستان عمق ببخشند. این در حالی است که آقاخانی توانسته همچنان در خلق طنز از دل موقعیتها و نه از طریق اغراق، دست به کار شود و بهویژه در ارتباط با مشکلات معیشتی و اقتصادی، کمدیای خلق کرده است که بیشتر بر اساس واقعیتهای روزمره شکل گرفته است.
یکی از تصمیمات هوشمندانه آقاخانی در انتخاب شغل کارگران اسبابکشی بهعنوان محور اصلی داستان، بهرهبرداری از ابعاد مختلف این شغل است. اسبابکشی، تنها جابهجایی فیزیکی وسایل نیست؛ بلکه نمادی از جابهجایی طبقه اجتماعی، آرزوها، امیدها و ناامیدیها است. کارگران اسبابکشی نهتنها وسایل خانهها را جابهجا میکنند، بلکه بخشهایی از زندگی و خاطرات خانوادهها را نیز منتقل میکنند. این نمادگرایی در داستان، از جابهجایی خاورها گرفته تا اسباب بازیهای شکسته و کتابهای قدیمی، بهخوبی بهتصویر کشیده شده است. هر کارتن، گویی قسمتی از گذشته، آرزوها و حتی ناامیدیهای یک خانواده است.
در کنار این، آقاخانی در «اسباب زحمت» به مسائل امروز مانند ارز دیجیتال و مشکلات اقتصادی نیز پرداخته است. در بخشی از سریال، ماجرای مالباختگان ارز دیجیتال و گرفتاریهای آنها بهویژه در موقعیتهای بحرانی و اقتصادی که بیشتر افراد با آن دست و پنجه نرم میکنند، بهخوبی به نمایش درآمده است. در این بخش، شخصیت احمدآقا، که خود دچار این بحرانهاست، همچنان تلاش میکند تا راهی برای جبران کمبودهایش پیدا کند. این تصویر از جامعهای که در آن آگاهی و هوشیاری مالی موضوعی حیاتی است، بهخوبی درونمایههای اجتماعی سریال را غنی کرده است.
علاوه بر این، یکی از نکات جالب دیگر «اسباب زحمت»، پرداختن به موضوع ترک سیگار است. برخلاف بسیاری از سریالها که اینگونه مسائل را بهشکلی مستقیم و بیانیهوار نشان میدهند، آقاخانی در اینجا با پرداخت غیرمستقیم و در قالب یک موقعیت کمیک، نه تنها تلاش شخصیتها برای ترک سیگار را بهتصویر کشیده، بلکه بهصورت طبیعی و به دور از شعار، مخاطب را با این مسأله مواجه میکند. این رویکرد باعث میشود که ترک سیگار به بخشی از داستان تبدیل شود و بهجای ایجاد احساس آموزش، بهصورت عادی و طبیعی در دل روابط شخصیتها گنجانده شود.
در مجموع، سریال «اسباب زحمت» باوجود چالشهای داستانی و مشکلات انسجام روایی، با نگاه دقیق به مسائل معیشتی و اقتصادی جامعه و خلق طنز از دل این واقعیتها، بهعنوان یک اثر اجتماعی و کمدی، میتواند مخاطب را به خود جذب کند. اگر این سریال بتواند انسجام لازم را در قسمتهای آینده پیدا کند، ممکن است به یک اثر ماندگار در کارنامه سعید آقاخانی تبدیل شود؛ اثری که از دل زندگی روزمره مردم، لحظات خندهدار و آگاهیبخش را بیرون میآورد.
انتهای پیام/
