به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، سریال «امام علی(ع)» پس از سه دهه، هنوز کهنه نمیشود. در این گزارش، از دستمزدهای دیدهنشده تا انتخابهای جنجالی بازیگران و دلایل انتخاب مهدی فتحی برای نقش عمر و عاص و همچنین بازی او در نقش امام علی(ع) را میخوانید.
سالها از پخش سریال ماندگار «امام علی(ع)» میگذرد، اما هنوز هم طراوت و جذابیت خود را حفظ کرده و هر بار تماشای آن، دریچهای نو به سوی درک عمیقتر تاریخ و شخصیتهای آن میگشاید. سازمان صداوسیما با اقدام تحسینبرانگیز خود مبنی بر پخش این اثر با کیفیت 4K، بار دیگر ارزش تکرارنشدنی این سریال را به رخ کشید.
در این روزها، یادآوری شاهکاری چون «امام علی(ع)» نه تنها افتخارآمیز، بلکه ضروری است. داوود میرباقری، خالق این اثر، همواره از ساخت این سریال به عنوان آرزوی دیرینهاش یاد کرده است؛ آرزویی که در قالب حماسهای ماندگار تجسم یافت.
داریوش ارجمند، بازیگر نقش مالک اشتر، با اشاره به اهمیت ساخت چنین آثار مستند و دقیقی، آرزو میکند کاش سریالهای بزرگ دیگری همچون «امام علی(ع)» ساخته میشدند. در دورانی که برخی کمپانیها به دنبال تحریف تاریخ و ایجاد شبهه در اذهان عمومی هستند، وجود آثاری چون «امام علی(ع)» که بر پایهی مستندات تاریخی بنا شدهاند، همچون سدی استوار در برابر این هجمهها عمل میکند. تاریخ، همانگونه که میرباقری در سریال به تصویر کشید، گواه ظلم معاویه و عدلخواهی امام علی(ع) است؛ روایتی که حتی با وجود تلاشهای غیرحرفهای برای سفیدشویی تاریخ، هرگز رنگ حقیقت را از دست نخواهد داد.
انتخاب بازیگران؛ وسواس میرباقری و شگفتیهای اتفاقی
وسواس داوود میرباقری در انتخاب بازیگران و سختگیری در بازی گرفتن از آنها، یکی دیگر از عوامل کلیدی موفقیت سریال است. داریوش ارجمند برای نقش مالک اشتر و مهدی فتحی برای نقش عمر و عاص، از جمله انتخابهای درخشان او بودند. اما داستان انتخاب برخی دیگر از بازیگران نیز شنیدنی است:
راز انتخاب مهدی فتحی برای نقش عمر و عاص و امام علی(ع)
نکتهی جالب توجه در مورد مهدی فتحی، بازی او در دو نقش کاملاً متفاوت و در عین حال کلیدی است: نقش امام علی(ع) و نقش دشمن ایشان، عمر و عاص. این انتخاب در نوع خود، چالشبرانگیز و قابل تأمل است. تهیهکننده سریال، در مورد فرآیند انتخاب بازیگران و به خصوص نقش عمر و عاص، توضیح میدهد:
«برای انتخاب افراد بهعنوان بازیگر شخصیتهای سریال به متون سیره ابنهشام مراجعه کردیم. این متون ظاهر شخصیتها را تعریف کرده بود. این چهرهها را به عبدالله اسکندری، چهرهپرداز سریال، انتقال میدادیم و بازیگرها مورد بررسی قرار میگرفتند که فلان بازیگر به این شخصیت میخورد؛ او دعوت میشد. اما در مورد نقش عمرو عاص باید بگویم که امیرالمؤمنین(ع) فرمودهاند «عمرو عاص یک علی است در طریق باطل». شما بودید چه کسی را برای این نقش انتخاب میکردید؟»
تهیهکننده در ادامه اشاره کرد: «از طرفی کسی نمیتوانست نقش عمرو عاص را مثل مهدی فتحی دربیاورد. من همیشه گفتهام داریوش ارجمند و مهدی فتحی در دو کفه ترازو؛ هرکدامشان در جایگاه خودشان بینظیر بودند. واقعاً نقش منفی کار بازیگر را دشوار میکند؛ مخاطب خواه ناخواه با نقش مثبت همذاتپنداری میکند به همین جهت آن را دوست میدارد و در نقش منفی خیلی عجیب است که مخاطب همذاتپنداری کند اما آنقدر مهدی فتحی این نقش را خوب بازی کرد که این اتفاق برای مخاطب افتاد.»
این توانایی در همذاتپنداری با یک شخصیت منفی، نشان از اوج هنرنمایی مهدی فتحی داشت. انتخاب فتحی برای هر دو نقش، گویای درک عمیق سازندگان سریال از پیچیدگیهای شخصیتها و توانایی بالای این بازیگر در به تصویر کشیدن طیف وسیعی از احساسات و خصوصیات انسانی بود.
محمدرضا شریفینیا در نقش ولید: شریفینیا ابتدا به عنوان عکاس وارد پروژه شد، اما ناگهان در شخصیت خاص و تاریخی ولید، او را یافتند. پس از بررسی گزینههای دیگر، شخصیت طبیعی و ارتباط او با جمع، او را به گزینهی ایدهآل برای این نقش تبدیل کرد.
ابوذر غفاری و سانسور: تهیهکننده سریال، محمد بیکزاده، پرده از سانسورهای فراوان اپیزود ابوذر برداشت. این نشان میدهد که حتی در زمان پخش نیز، حساسیتها و ملاحظات خاصی بر محتوای سریال حاکم بود.
نقش قطام و ابنملجم: در حالی که نقش ابنملجم با بازی مرحوم علی دهکردی به خوبی ایفا شد، انتخاب نقش قطام با معرفی ویشکا آسایش، خواهرزادهی مرحوم مازیار پرتو، پس از تست گریم موفقیتآمیز بود و چهره او برای این نقش کاملاً مناسب تشخیص داده شد.
راز ماندگاری در فیلمنامه، دیالوگها و شخصیتپردازی
شاید اصلیترین راز ماندگاری «امام علی(ع)» را بتوان در فیلمنامه قدرتمند و دیالوگهای شاعرانهاش جستجو کرد. داوود میرباقری که در ابتدا فیلمنامهای با نام «خاری در گلو» با اشاره به خطبه شقشقیه نوشت، پس از اصلاحیههای متعدد توسط مسئولان وقت صداوسیما، توانست شاهکار «امام علی(ع)» را خلق کند.
اما نقش حسین پناهی در نگارش فیلمنامه و خلق دیالوگهای درخشان این سریال، یکی از ناگفتههای کمتر پرداخته شده است. او که ابتدا قرار بود این مجموعه به عنوان یک تلهتئاتر ساخته شود، تأثیر شگرفی در غنای دیالوگها و منحصر به فرد شدن فیلمنامه داشت.
موفقیت دیگر این سریال در شخصیتپردازی به جای تیپسازی است. در «امام علی(ع)» هر شخصیت، حتی آنهایی که در مدت کوتاهی حضور دارند، شناسنامهای روشن و هویتی ملموس دارند. از یاران وفادار امام چون ابوذر غفاری و مالک اشتر گرفته تا کاراکترهای منفی چون معاویه با بازی درخشان بهزاد فراهانی و عمر و عاص با بازی بینظیر مهدی فتحی؛ هر کدام به گونهای پرداخته شدهاند که مخاطب با موقعیت و انگیزههایشان به خوبی ارتباط برقرار میکند. این عمق در شخصیتپردازی، حافظهی تاریخی مخاطبان را با بازیگران و نقشهایشان پیوند زده است.
موسیقی؛ نوایی که جاودانه شد
عامل دیگر موفقیت و ماندگاری سریال، موسیقی متن و تیتراژ آن است. موسیقی ساختهی استاد فرهاد فخرالدینی بر اساس آثار عبدالقادر مراغهای، همچنان پس از دو دهه، طراوت خود را حفظ کرده و شنونده را به اعماق مفاهیم و داستان سریال «امام علی(ع)» سوق میدهد. ترکیب موسیقی حزین و شاد در متن و تیتراژ، به خوبی توانسته است با حال و هوای اثر همخوانی پیدا کند.
حقایقی پیرامون ساخت و هزینه
سریال «امام علی(ع)» در 19 ماه فیلمبرداری ساخته شد و هزینهای بالغ بر 250 میلیون تومان داشت. داریوش ارجمند با دستمزد ماهانه حدود 95 هزار تومان، بالاترین دستمزد سریال را دریافت کرد. این سریال که اولین قسمتهای آن در سال 1375 پخش شد، پس از 22 سال همچنان طرفداران خود را دارد و این خود گواهی بر ماندگاری و تأثیرگذاری آن است.
این نکات، تنها بخشی از راز ماندگاری سریالی است که فراتر از زمان، همچنان مخاطبان را با خود همراه میکند.
انتهای پیام/
