به گزارش خبرنگار فرهنگی تسنیم، کتاب «زبان اسطوره: فرهنگ تحلیلی اسطوره شناسی» نوشته نیما ولیزاده بهتازگی توسط انتشارات زحل منتشر و راهی بازار نشر شده است.
نویسنده اینکتاب 2 جلدی میگوید پیش از آنکه فلسفه سر برآورد و پیش از آنکه تاریخ ثبت شود، اسطوره حضور داشت؛ نه بهعنوان حکایتی خیالی یا باوری سادهدلانه، بلکه بهعنوان زبان راز، زبانی که در آن، انسان نخستین کوشید هستی را دریابد، مرزهای خود را بازشناسد، و میان آشوب جهان و نظم درون، پلی از معنا برقرار سازد. بنابراین میتوان گفت اسطوره، نخستین صورت اندیشیدنی که با واژه آغاز میشود و با رمز، استعاره و نماد ادامه پیدا میکند. اسطوره، نهفقط سرگذشت خدایان کهن و پهلوانان اساطیری، بلکه بازتابی از ضمیر ناآگاه انسان، آینهای از جان جمعی اقوام، و نقشهای رمزی از روان فردی و جمعی اوست.
کتاب «زبان اسطوره» با اینرویکرد و برای بازشناسی واژگانی نوشته شده که خاستگاهشان نه صرفاً زبان، بلکه لایههای ژرف معنا، رمز، ناخودآگاه، و تجربۀ کهن انسان است. اینکتاب به گفته مولفش، واژهنامهای نیست به معنای رایج آن؛ نه فرهنگ معادلگزینی است و نه فهرستی از اصطلاحات تخصصی. این اثر، کوششی است برای آشتیدادن زبان و معنا، برای جستوجوی پیوندی دوباره میان واژه و هستی، و برای نگریستن به واژگان، نه همچون ابزار نامگذاری، بلکه همچون دروازههایی به سوی لایههای پنهان روان و فرهنگ.
ولیزاده میگوید در نگارش کتاب خود از رهیافتهایی چندساحتی بهره گرفته؛ از روانکاوی ژرفنگر، که به یاری آن لایههای ناهوشیار ذهن فردی و جمعی کاویده میشود؛ از عرفان ایرانی، که زبان رمز و اشارت را به کار میگیرد؛ از سنت اسطورهشناسی تطبیقی، که فرهنگهای گوناگون را در گفتوگویی معنابخش گرد هم میآورد؛ و از زبانشناسی فرهنگی، که میکوشد واژه را نه فقط چون نشانهای قراردادی، بلکه چون رسوبی از حافظۀ تاریخی و زیسته بشر بنگرد.
هدف از نوشتن کتاب مورد اشاره هم پاسخدادن به نیازی در حال گسترش در فضای فکری و دانشگاهی ایران بوده است. چون در سالهای اخیر، گرایش به اسطوره، روانکاوی، معناشناسی و نمادشناسی در میان پژوهشگران علوم انسانی، نویسندگان، هنرمندان و حتی عموم مردم افزایش یافته است. با این حال، یکی از کاستیهای جدی در این مسیر، نبود مرجعی فارسیزبان و بومیشده برای درک مفاهیم پیچیده و چندلایه اسطورهای بوده است. «زبان اسطوره» میگوید بیشتر منابع موجود یا ترجمههایی از متون غربیاند که اغلب بیتوجه به بافت فرهنگی ما برگردانده شدهاند، یا آثاری صرفاً نظری که به تبیین کاربردی و ملموس مفاهیم نمیپردازند. به همیندلیل تصمیم گرفته کتابی بنویسد که هم به اصالت منابع وفادار باشد، هم بافت زبانی و فرهنگی فارسی را پاس بدارد، و هم مخاطب را نه با انبوهی از تعاریف سطحی، بلکه با لایههایی از فهم، تجربه و تفسیر روبهرو سازد.
کتاب «زبان اسطوره: فرهنگ تحلیلی اسطوره شناسی» به گفته مولفش کوششی برای بازگرداندن شأن زبان در درک اسطوره و کشف معانی پنهان در واژگان رایج است. از نظر اینپژوهشگر اسطوره نه به گذشتهای مرده تعلق دارد، نه صرفاً به ذهنیت اقوام ابتدایی، بلکه هنوز در تار و پود روان انسانها جاری است؛ در رؤیاها، در ادبیات، در آیینها، در زبان روزمره، و در نحوه زیستن و معنا کردن جهان. واژگان اسطورهای هم نشانههایی از حضور پررنگ ناخودآگاه در زبان و اندیشۀ هستند. به همین دلیل، شناخت دقیق این واژگان، نه فقط دانشی تخصصی، بلکه راهی برای خودشناسی، جهانشناسی، و بازیابی پیوند با سنتهای فراموششده معنوی است.
کتاب مورد اشاره در قالب یک مجموعه 2 جلدی چاپ شده است.
پایان پیام/
