به گزارش خبرنگار مهر، گندم محصول استراتژیک در صنایع غذایی جهان است. در ایران این محصول روزانه بیش از ۴۰ درصد کالری افراد را تامین میکند. در تمام کشورها گندم، آرد و نان یارانه ویژه داشته زیرا قوت غالب مردم است.
ایران پس از اصلاحات ارضی یکی از بزرگترین واردکنندگان گندم شد. پس از این اصلاحات در سال ۱۳۴۱ خورشیدی تولید گندم از ۷ میلیون تن به ۴ میلیون تن کاهش یافت. همچنین واردات با افزایش ۴ برابری از حدود ۳۷۱ هزار تن در سال ۱۳۴۳ به ۱.۵ میلیون تن در سال ۱۳۵۵ رسید.
پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ سیاستگذاری به سمت افزایش تولید محصولات پرمصرف کشاورزی از جمله گندم، برنج، لبنیات و… رفت. این تلاشها در حوزه کشت گندم منجر به برگزاری نخستین جشن خودکفایی در سال ۱۳۸۳ شد. این روند تا سال ۱۳۸۵ در دولت هشتم ادامه داشت؛ اما پس از آن روند تولید کاهشی شد.
دومین جشن خودکفایی در سال زراعی ۱۳۹۴-۱۳۹۵ و در دولت یازدهم بود که به گفته واردکنندگان در این سال واردات گندم به صفر رسید.
در سومین مقطع زمانی یعنی سال ۱۴۰۳ و در دولت سیزدهم با تولید حدود ۱۴ میلیون تن گندم در کشور جشن خودکفایی گرفته شد. از اینرو، هر سال با توجه به نیاز کشور در تولیدات صنف و صنعت از ماکارونی تا انواع بیسکویت و کیک، ناگزیر بین یک تا ۵ میلیون تن گندم وارد کشور میشود.
امسال و در سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ با توجه به بارشهای مناسب پیشبینی شده، تولید و برداشت گندم به حدود ۱۴ میلیون تن برسد. در صورت خودکفایی، امسال نیاز به واردات نخواهیم داشت. با این وجود در بودجه ۱۴۰۵ پس از حذف ارز ترجیحی از واردات کالاهای اساسی، دارو، شیرخشک و گندم استثنا شد. افزایش نرخ تورم به شکل نجومی و شرایط خاص کشور باعث شده تا دولت، ناچار این یارانه را به طور مستقیم و غیرمستقیم در قالب دیگر به کالاهای اساسی اختصاص دهد.
کاوه زرگران، رئیس انجمن غلات ایران درباره واردات گندم در سال جاری با نرخ ارز ۲۸.۵۰۰ تومانی به خبرنگار مهر، گفت: ارز ترجیحی در دی ۱۴۰۴ از زنجیره کالاهای اساسی حذف شد؛ اما در این خصوص اقلامی مثل دارو و گندم مستثنا شده است.
وی افزود: سال گذشته با توجه به برداشت ۸ میلیون تنی گندم، نیاز بود تا ۵ میلیون تن باقی، از طریق واردات تامین شود.
وی ادامه داد: برآورد میزان واردات با توجه به برداشت داخل انجام میشود که باید همزمان باشد؛ زیرا قیمتهای جهانی هنگام برداشت محصولات پایینتر و معقولتر از سایر مقاطع زمانی است.
این مسئول صنفی با اشاره به افزایش برداشت گندم تا یک ماه آینده، اظهار کرد: ایران گندم مورد نیاز خود را از روسیه وارد میکند و فصل برداشت این محصول استراتژیک در خرداد به اوج میرسد. مقرون بهصرفهتر است که خرید در این مقطع زمانی انجام شود.
زرگران تاکید کرد: ضمن این که شرایط جنگی حاکم بر کشور و منطقه، افزایش قیمت نهادههای کشاورزی به ویژه در کود، قیمت غلات در بازار جهانی را افزایش داده است.
رئیس انجمن غلات ایران درباره پیشبینی تولید ۱۴ میلیون تنی گندم در کشور، گفت: اگر تولید واقعی به این عدد برسد کشور نیاز به واردات نخواهد داشت. اما تجربه سالهای قبل نشان داده به استثنا سال زراعی ۱۳۹۴-۱۳۹۵ این خودکفایی محقق نشده است.
وی گفت: ما به لحاظ دانش، از علم روز دنیا دور هستیم و ارزیابی از میزان برداشت و عددی که از سوی متولیان دولتی اعلام میشود، واقعی و قابل اتکا نیست.
زرگران درباره آمار نیازمندی صنف و صنعت در کنار تامین آرد نانواییها تصریح کرد: حدود ۹ میلیون تن گندم برای نانواییها نیاز است و این عدد برای صنف و صنعت بین ۲.۵ تا ۳ میلیون تن بوده که پیشبینی میشود با توجه به شرایط کشور و نرخ تورم، مصرف نان روند افزایشی داشته باشد و بیش از ۹ میلیون تن گندم برای بخش نانواییها نیاز است.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، سرانه مصرف در صنف و صنعت به دلیل محدودیت صادرات و کاهش مصرف آرد در برخی اقلام لوکس، کاهشی خواهد بود؛ بنابراین، با توجه به شرایط جنگی کشور باید حدود ۱۲ میلیون تن گندم برای بخش نانواییهای سنتی و ۲ میلیون تن برای مصارف صنعتی لحاظ کرد. اگر تولید به عدد ۱۴ میلیون تن برسد نیاز به واردات نخواهیم داشت.
زرگران در پایان گفت: اما طی سالهای گذشته با وجود خودکفایی (به استثنا سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵) معمولا بین ۲ تا ۳ میلیون تن گندم مورد نیاز بازار داخل از طریق واردات تامین میشد.
