طراحی «گوگل‌ارث ایرانی» در پژوهشگاه فضایی ایران

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، نادر مکاری، سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در نشست خبری که در پژوهشگاه فضایی ایران برگزار شد، اظهار کرد: شعار امسال، «انقلاب ماهواره‌برها» است. این شعار بیش از آنکه یک شعار فناورانه باشد، با هدف دسترسی آسان، ارزان و اقتصادی به فضا برای ایجاد منظومه‌ها انتخاب شده است تا بتوانیم خدمات فضاپیمایی را به‌صورت مستمر و دقیق به صنایع مختلف ارائه دهیم.»

مکاری تصریح کرد: «وقتی رصد فناوری در دنیا انجام می‌شود، می‌بینیم که نسل جدید پرتابگرها از سوخت‌های ارزان و مأموریت‌های تکرارپذیر استفاده می‌کنند؛ یعنی توسعه فناوری بر مبنای اقتصاد است تا بتوانیم خدماتی را برای صنایع مختلف ارائه دهیم.»

وی افزود: این شعار صرفاً برای پرتابگرها نیست، بلکه بلوک‌های انتقال مداری را نیز شامل می‌شود. ما برای رفتن از مدارهای پایین به مدارهای بالا، نیاز به بلوک‌های انتقال مداری داریم. بحث توسعه فناوری در دنیای امروز، معنایش اقتصاد شده است؛ اقتصاد فضا، بخش مهمی از اقتصاد دیجیتال و اقتصاد کشورها به شمار می‌رود.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در ادامه به پروژه‌های این مرکز اشاره کرد و گفت: «در پژوهشگاه فضایی ایران در راستای این شعار، چند پروژه مهم تعریف شده است. پروژه «سری سامان» که از قبل در پژوهشگاه شروع شده بود، امسال با رویکرد جدیدی ادامه پیدا می‌کند و علاوه بر سوخت جامد، در پروژه‌های ماهواره‌های سامان، فعالیت در حوزه سوخت مایع نیز آغاز شده است.

مکاری با اشاره به چالش‌های اقتصادی حوزه فضا خاطرنشان کرد: یکی از مسائل موجود در اقتصاد فضا، هزینه زیاد شکست مأموریت است. ما پرتابگرها و ماهواره‌هایی با هزینه‌های زیاد می‌سازیم و وقتی مأموریت شکست می‌خورد، هزینه هنگفتی به دولت‌ها تحمیل می‌شود. در همین راستا، در پژوهشگاه فضایی ایران دو نرم‌افزار مهم شبیه‌ساز سه‌بعدی برای کاهش شکست مأموریت طراحی و ساخته شده است.

وی درباره عملکرد این نرم‌افزارها افزود: این دو نرم‌افزار در واقع قبل از پرتاب، ارزیابی عملکرد را انجام می‌دهند. تست‌هایی که در فضا قابل انجام نیست، در زمین انجام می‌شود و انواع شرایطی که ممکن است در فضا برای ماهواره رخ دهد، توسط این دو نرم‌افزار در زمین قابل شبیه‌سازی است. پس از پرتاب نیز این دو نرم‌افزار به‌عنوان ابزار کمکی برای مرکز کنترل مأموریت استفاده می‌شود که توسط اپراتورها انجام می‌گیرد تا درک سریعی از آنچه در فضا برای ماهواره رخ می‌دهد، حاصل شود.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران با اشاره به تغییر ریل مأموریت‌های این مرکز اظهار کرد: حسب دستور وزیر ارتباطات، تغییر رویکردی اساسی را در پژوهشگاه فضایی با محوریت شکل‌گیری “اقتصاد فضا” آغاز کردیم. هدف از این تغییر جهت آن بوده است که از صرفِ توسعه فناوری محض فاصله گرفته و به سمت فناوری‌های “کاربردمحور” حرکت کنیم تا صنعت فضایی کشور پاسخگوی نیازهای واقعی دستگاه‌های اجرایی باشد.

مکاری تصریح کرد: در همین راستا، مشارکت‌های گسترده‌ای با دستگاه‌های اجرایی شکل گرفته و تفاهم‌نامه‌های متعددی با بهره‌برداران خدمات فضاپایه امضا شده است. هم‌اکنون در حال تعامل برای توسعه ماهواره‌های اختصاصی هستیم تا دستگاه‌های متقاضی همانند سایر کشورهای پیشرو بتوانند از این ظرفیت بهره‌مند شوند.

وی در تشریح اقدامات صورت‌گرفته برای تحقق اقتصاد فضا گفت: نخستین گام، یکپارچه‌سازی سامانه‌های کاربردی در قالب یک پلتفرم واحد به نام “راز” (رصد اطلاعات زمین) است. در این پلتفرم، حاصل زحمات چندین‌ساله متخصصان پژوهشگاه در حوزه سنجش از دور تجمیع شده است. این سامانه انواع داده‌های ماهواره‌ای اپتیکی و راداری (سار) را با ابزارهای پردازشی پیشرفته نظیر تفکیک‌پذیری فوق‌العاده (سوپر رزولوشن) و سایر تحلیل‌ها پشتیبانی می‌کند.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران با تأکید بر کاربرد دانشگاهی این سامانه افزود: «پلتفرم راز بستری مناسب برای فعالیت نخبگان و پژوهشگران است؛ به‌طوری‌که دانشگاهیان می‌توانند الگوریتم‌های هوش مصنوعی خود را در این بستر پیاده‌سازی کنند و به داده‌ها دسترسی داشته باشند. بی‌تردید این پلتفرم سرآغاز مهمی برای شکوفایی اقتصاد فضا در کشور است.

وی به دستاوردهای دیگر این مرکز اشاره کرد و گفت: «علاوه بر این، به همت متخصصان پژوهشگاه فضایی موفق به طراحی و بومی‌سازی سامانه “ایران‌زمین” یا همان ” گوگل‌ارث ایرانی” شدیم؛ سامانه‌ای که جای خالی آن همواره حس می‌شد و به دلیل قطعی‌های مکرر سرویس گوگل‌ارث برای کاربران کشور، توسعه آن یک ضرورت بود.

مکاری خاطرنشان کرد: پروژه جدید دیگری نیز تحت عنوان “سکوی هوشمند اقتصاد فضا” کلید خورده است که هدف آن، انجام تحلیل‌های جامع اقتصادی برای پروژه‌ها و سرمایه‌گذاری‌های صنعت فضایی کشور است.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران با تشریح ظرفیت‌های پلتفرم «راز» (رصد اطلاعات زمین) اظهار کرد: «ژئوپرتال فروش تصاویر ماهواره‌ای، بستری یکپارچه برای جست‌وجو، مشاهده، سفارش‌گذاری و دریافت برخط تصاویر ماهواره‌ای و محصولات سنجش از دور در کوتاه‌ترین زمان ممکن است. این پلتفرم با ابزارهای پردازش مکانی و داده‌های فضایی، بستر اشتراک‌گذاری اطلاعات، توسعه همکاری‌ها و جلوگیری از دوباره‌کاری را برای تصمیم‌گیری هوشمند فراهم می‌سازد.»

مکاری با اشاره به پروژه‌های موازی در حوزه پایش سرزمینی تصریح کرد: «علاوه بر این پلتفرم، سامانه “ایران‌زمین” به‌عنوان نسخه بومی گوگل‌ارث توسعه یافته و نسخه نمایشی (دمو) آن آماده شده است که در فرصت‌های بعدی رونمایی خواهد شد.»

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره پروژه‌های اولویت‌دار این مرکز خاطرنشان کرد: «پروژه‌های راهبردی کشور شامل ماهواره سنجش از دور «پارس3»، ماهواره مخابراتی «ناهید3»، بلوک انتقال مداری «سامان» و همچنین فناوری‌های مربوط به ساخت منظومه‌های ماهواره‌ای، با توانی مضاعف و به همت متخصصان پژوهشگاه فضایی در حال توسعه است. هم‌زمان تعاملات گسترده‌ای با دستگاه‌های اجرایی متقاضی خدمات فضاپایه جریان دارد.»

وی از بازآرایی ساختار داخلی پژوهشگاه خبر داد و گفت: «برای گذار از مأموریت‌های صرفاً «پروژه‌محور» به مأموریت‌های «مسئله‌محور»، تغییر ساختار پژوهشگاه کلید خورده و در همین راستا، تشکیل «پژوهشکده کاربردها» در دستور کار اجرایی قرار گرفته است.»

“منظومه بومی ناوبری” جایگزین GPS در پژوهشگاه فضایی پیاده‌سازی می‌شود

در ادامه این نشست خبری خبرنگار تسنیم با اشاره به وابستگی شدید کشور به سامانه‌های موقعیت‌یاب نظیر GPS پرسید: آیا طراحی و توسعه منظومه ماهواره‌ای ناوبری بومی در دستور کار پژوهشگاه قرار دارد؟ با توجه به اینکه پیش‌تر اعلام شده بود فعلاً از ظرفیت‌های کشور چین استفاده می‌شود، آیا برنامه‌ای برای پرتاب ماهواره‌های ناوبری اختصاصی و بومی داریم؟

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ به تسنیم اعلام کرد: اوایل امسال سند راهبردی ناوبری را تدوین و گزینه‌های مختلف این حوزه را به‌طور کامل بررسی کردیم. بر اساس این سند، یک راهبرد کلیدی برای ناوبری تدوین شده است تا هم بتوانیم به سمت “منظومه بومی ناوبری” حرکت کنیم و هم از روش‌های نوین ناوبری از جمله روش‌های تقویتی و تکمیلی (Augmentation) و رویکردهای فرصت‌محور (Signals of Opportunity) بهره بگیریم.

مکاری تصریح کرد: این موضوع جزو راهبردهای اصلی ماست و پژوهشگران پژوهشگاه هم‌اکنون مشغول طراحی و ساخت زیرساخت‌های آن هستند. برنامه‌ریزی ما بر این است که ان‌شاءالله سال آینده بتوانیم بخشی از این سند راهبردی را عملیاتی و پیاده‌سازی کنیم.

بازسازی سریع پس از حمله و ارتقای پروژه‌ها به سوخت مایع و منظومه‌ساز

در ادامه نشست، خبرنگاری با اشاره به حملات اخیر و آسیب‌های واردشده، درباره تغییر اولویت‌ها، تاب‌آوری مجموعه و همچنین نقش هوش مصنوعی در ساخت و تحلیل داده‌های ماهواره‌ای پرسید.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ اظهار کرد: درست است که ساختمان‌ها دچار تخریب شد و تجهیزاتی نیز از بین رفت، اما سرمایه اصلی و ارزشمند ما نیروی انسانی متعهد و متخصصان نخبه ما هستند. ما بلافاصله به چرخه فعالیت و خدمت بازگشتیم و پروژه‌ها را با قدرت از سر گرفتیم، به‌طوری‌که در یک بازه زمانی کوتاه، شاهد معرفی چند پلتفرم کلیدی بودیم که سال‌ها جای خالی آن‌ها در کشور احساس می‌شد.

مکاری تصریح کرد: در پروژه‌های پیشین نیز متناسب با نیازهای جدید کشور تغییرات اساسی اعمال کردیم؛ به عنوان مثال، در پروژه‌های سری بلوک انتقال مداری “سامان”، توسعه سامانه‌های با “سوخت مایع” را کلید زدیم و در پروژه‌های سری “ناهید” نیز فناوری‌های پیشرفته منظومه‌ساز را پیاده‌سازی کردیم؛ بنابراین، بازتعریف دقیقی روی طرح‌ها انجام شده است.

وی در تشریح جایگاه هوش مصنوعی در صنعت فضایی افزود: کاربرد هوش مصنوعی در پژوهشگاه تنها به پردازش داده‌ها محدود نمی‌شود، بلکه در تمام زنجیره ارزش صنعت فضا از جمله نحوه طراحی منظومه‌ها، ناوبری فرصت‌محور و سیستم‌های مخابراتی حضور دارد. متخصصان ما در ارتقای وضوح تصاویر (سوپر رزولوشن)، پیش‌بینی خطاها و اصلاح آن‌ها از ابزارهای هوش مصنوعی بومی استفاده می‌کنند و تمام این الگوریتم‌ها توسط پژوهشگران داخلی توسعه یافته و وابسته به خارج از مجموعه نیستیم.

جزئیات استفاده دستگاه‌ها از داده‌های ماهواره خیام

در ادامه این نشست، خبرنگاری درباره میزان و آمار ارائه تصاویر ماهواره «خیام» به دستگاه‌های اجرایی برای پیش‌بینی مخاطرات طبیعی، مدیریت منابع آب و توسعه سرزمینی سوال کرد.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در این باره اعلام کرد: ارائه تصاویر ماهواره خیام به دستگاه‌های اجرایی از سال گذشته آغاز شده و جلسات متعددی با کاربران این حوزه برگزار شده است. خوشبختانه هم‌اکنون شهرداری‌ها برای پایش توسعه شهری و نظارت بر ساخت‌وسازها از این تصاویر استفاده می‌کنند و شرکت ملی گاز و سایر صنایع زیرساختی نیز بهره‌برداری از این خدمات را در دستور کار دارند.

مکاری خاطرنشان کرد: آرشیو جامع داده‌های ماهواره خیام در اختیار پژوهشگاه است و یکی از ورودی‌های راهبردی پلتفرم ملی “راز” و سامانه “ایران‌زمین” نیز از همین تصاویر تأمین می‌شود که در ساخت سامانه‌های کاربردی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

خدمات ملموس فضایی در سفره و زندگی مردم

خبرنگاری با طرح پرسشی پیرامون ثمرات ملموس اقدامات پژوهشگاه فضایی برای عموم جامعه خواستار توضیح درباره کاربردهای فضاپایه در بخش‌های کشاورزی، صنعتی و مدیریت روزمره کشور شد.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ به این پرسش درباره نتایج ملموس خدمات فضایی برای عموم مردم اظهار کرد: به عنوان نمونه در حوزه معدن، برآورد دقیق سطح برداشت، کشف معادن جدید و پایش وضعیت بهره‌برداری از معادن فعال، از طریق تحلیل داده‌های فضایی میسر است.

مکاری پایش فرونشست زمین را یکی دیگر از کاربردهای حیاتی برشمرد و افزود: بهترین و دقیق‌ترین مسیر برای پیش‌بینی و رصد فرونشست زمین، داده‌های ماهواره‌ای است. علاوه بر این، تعیین دقیق سطح زیرکشت محصولات کشاورزی، ارائه آمارهای استراتژیک، پایش خشکسالی و ارزیابی آخرین وضعیت پهنه‌های آبی کشور منحصراً از مسیر خدمات فضاپایه محقق می‌شود.

پیوند اقتصاد دیجیتال و اقتصاد فضا در «پژوهشکده کاربردها»

در ادامه نشست، خبرنگاری درباره دامنه فعالیت «پژوهشکده کاربردها» و جایگاه اقتصاد دیجیتال در اولویت‌های جدید پژوهشگاه سوال کرد.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ تصریح کرد: ستون فقرات اقتصاد دیجیتال، اقتصاد فضاست. این واقعیت مورد تأکید نهادهای معتبر جهانی نظیر سازمان تجارت جهانی نیز قرار دارد؛ چراکه اقتصاد دیجیتال بر پایه داده معنا می‌یابد و اصلی‌ترین شاهراه تأمین این کلان‌داده‌ها، ماهواره‌ها هستند. ماهواره داده خام تولید می‌کند، این داده پردازش شده و به خدمت تبدیل می‌شود و از دل خدمت، کسب‌وکار و اقتصاد فضا شکل می‌گیرد.

وی با اشاره به تغییرات ساختاری در پژوهشگاه گفت: ما پیش از این پژوهشکده‌های ماهواره و پژوهشکده‌های تخصصی زیرسیستم‌ها را فعال داشتیم. حسب دستور وزیر ارتباطات، “پژوهشکده کاربردها” با مأموریت پایش، نظارت و پیش‌بینی برای صنایع و دستگاه‌های اجرایی کشور راه‌اندازی شد.

جزئیات رونمایی از «ایران‌زمین» و آخرین وضعیت ماهواره‌های ناهید 2 و 3

سپس، خبرنگاری درباره زمان دسترسی عمومی به گوگل‌ارث ایرانی و وضعیت ماهواره‌های مخابراتی سری ناهید پرسید.

مکاری در پاسخ اعلام کرد: سامانه “ایران‌زمین” (گوگل‌ارث ایرانی) فرآیند توسعه فنی را پشت سر گذاشته و هم‌اکنون در مرحله تست نهایی قرار دارد و به‌زودی رونمایی می‌شود. این سامانه در دو سطح طراحی شده است؛ در نسخه عمومی، خدماتی مشابه گوگل‌ارث ارائه می‌دهد و در نسخه تجاری و تخصصی، ابزارهای پیشرفته پردازش تصویر و داده‌های ماهواره‌ای را در اختیار کاربران حرفه‌ای قرار می‌دهد.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره خانواده ماهواره‌های مخابراتی خاطرنشان کرد: ماهواره “ناهید 3” برای مأموریت راهبردی دسترسی به مدار زمین‌آهنگ (ژئو) طراحی می‌شود و ماهواره “ناهید 2″را نیز با هدف استقرار فناوری‌های منظومه‌سازی ماهواره‌ای توسعه می‌دهیم تا بستر فناوری‌های نوین ارتباطی فراهم شود.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران با اشاره به تکمیل زنجیره توسعه ماهواره ناهید 2 تأکید کرد: هدف اصلی از توسعه ماهواره ناهید 2، دستیابی به فناوری‌های منظومه‌سازی است تا بستر لازم برای طراحی و استقرار منظومه بومی در کشور به‌طور کامل فراهم شود.

پاسخ به امکان رقابت با استارلینک و بومی‌سازی لینک‌های میان‌ماهواره‌ای (ISL)

در ادامه، خبرنگاری با اشاره به سرعت نفوذ فناوری‌هایی نظیر اینترنت ماهواره‌ای استارلینک، درباره برنامه پژوهشگاه برای رقابت، همکاری یا توسعه منظومه‌های بومی و همچنین سامانه‌های موقعیت‌یابی سوال کرد.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ اظهار کرد: رسالت ما در پژوهشگاه فضایی، توسعه فناوری، ساخت ماهواره و منظومه‌ها و بهره‌برداری بهینه از کلان‌داده‌های فضایی است. ما تمام فناوری‌های روز جهان را به‌دقت رصد می‌کنیم و رویکرد ما متکی یا محدود به یک شرکت یا فناوری خاص نیست. تحولات و تغییر راهبردی اخیر نیز دقیقاً در همین چهارچوب تعریف شده است.

مکاری تصریح کرد: به عنوان نمونه، یکی از زیرساخت‌های کلیدی در بحث منظومه‌سازی ماهواره‌ای، فناوری ارتباطات میان‌ماهواره‌ای یا ISL (Inter-Satellite Link) است؛ این فناوری بنیادین نقشی محوری در تشکیل و هدایت منظومه‌ها دارد که هم‌اکنون پروژه بومی‌سازی آن را در پژوهشگاه آغاز کرده‌ایم.

وعده استقرار نخستین سامانه «ناوبری بومی» تا سال آینده

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ به پرسش خبرنگاری پیرامون راهبرد ایران در حوزه سامانه‌های موقعیت‌یابی و ناوبری (جایگزین یا مکمل GPS) گفت: در سند جامع راهبرد ناوبری کشور، تمامی گزینه‌ها و ظرفیت‌ها برای دستیابی به ناوبری بومی پیش‌بینی شده است. طراحی منظومه اختصاصی بومی، بهره‌گیری از روش‌های تقویت سیگنال (Augmentation)، متدهای ناوبری فرصت‌محور (Opportunity-based) و همچنین تبادل خدمت با سامانه‌های ناوبری سایر کشورها همگی در دستور کار قرار دارند.

مکاری از رونمایی نخستین سامانه ناوبری بومی در سال آینده خبر داد و افزود: طبق برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، ان‌شاءالله سال آینده یک سامانه ناوبری بومی خواهیم داشت. اگرچه ممکن است در نمونه‌های اولیه، دقت به حداکثر سطح نهایی نرسیده باشد، اما گام عملیاتی برای ورود کشور به عرصه خدمات ناوبری مستقل برداشته خواهد شد.

خبرنگاری با اشاره به موضوع اختلالات و اظهارات معاون وزیر ارتباطات، درباره وظایف پژوهشگاه در رصد، شناسایی و ارائه اطلاعات اختلالات به مراجع ذی‌ربط سوال کرد.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در این زمینه پاسخ داد: «مأموریت ذاتی و تعریف‌شده ما در پژوهشگاه، توسعه فناوری، ماهواره‌ها و منظومه‌هاست. اگر مأموریت نظارتی خاصی از سوی مراجع بالادستی به ما محول شود اجرا خواهیم کرد، اما تمرکز و اولویت اصلی پژوهشگاه روی اقدامات ایجابی معطوف است؛ یعنی توسعه منظومه‌ها و خدماتی که گرهی از نیازهای واقعی کشور باز کند.

هیچ پروژه‌ای متوقف نشد؛ پاسخ پژوهشگاه به حملات «جهش فناوری و بازآرایی پروژه‌ها» بود

در ادامه نشست، خبرنگاری با مقایسه بازتاب خسارات علمی در مراکز بین‌المللی (نظیر مؤسسه وایزمن) پرسید: آیا نمونه آزمایشگاهی، تحقیقاتی یا پروژه خاصی در جریان حملات اخیر آسیب دید یا دچار وقفه و کندی شد؟

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ قاطع به این پرسش تصریح کرد: همان‌طور که امروز به عینه مشاهده کردید، این وقایع نه‌تنها هیچ خلل یا توقفی در برنامه‌ها ایجاد نکرد، بلکه انگیزه و توان ما را در صنعت فضایی مضاعف ساخت تا با شتاب و کیفیت بسیار بیشتری به کشور خدمت‌رسانی کنیم.

مکاری با اشاره به حضور به‌موقع متخصصان در صحنه افزود: «ما در کوتاه‌ترین زمان ممکن به چرخه عملیاتی بازگشتیم؛ بازتعریف و بازآرایی فنی پروژه‌ها را به سرانجام رساندیم و سطح هم‌افزایی با دستگاه‌های اجرایی کشور را گسترش دادیم. توسعه و ارتقای سامانه بومی “ایران‌زمین” و یکپارچه‌سازی سامانه‌های کاربردی، نمونه‌های روشنی از این پویایی است. اتکای اصلی ما همواره به ایمان، تخصص و تعهد دانشمندانمان بوده و وابسته به ساختمان‌ها و تجهیزات فیزیکی نیستیم که با تخریب آن‌ها متوقف شویم یا منتظر تصمیم دیگران بمانیم.

راه‌اندزای مرکز رشد فضایی

وی از راه‌اندازی یک زیست‌بوم جدید خبر داد و گفت: ما علاوه بر ادامه پرقدرت طرح‌های گذشته، آن‌ها را به فناوری‌های روز دنیا مجهز کردیم. با عملیاتی شدن پلتفرم ملی راز و سامانه ایران‌زمین، گشایش بزرگی در حل مسائل استراتژیک کشور رقم خواهد خورد. همچنین در حال راه‌اندازی مرکز رشد فضایی هستیم تا با ورود شرکت‌های نوپا، استارتاپ‌ها و پژوهشگران جوان، زیست‌بوم جامع و مشارکتی صنعت فضا با حضور تمام بازیگران این حوزه شکل بگیرد.

تأمین زیرساخت‌های لازم برای توسعه ماهواره‌ها/ برآورد دقیق مالی در حال طی روال اداری است

خبرنگاری با طرح پرسشی پیرامون خسارات مادی، از سرپرست پژوهشگاه خواست آخرین وضعیت بازسازی، ترمیم خرابی‌ها و برآورد عددی خسارات وارده را تشریح کند.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ خاطرنشان کرد: طبیعتاً در پی این حملات خساراتی به برخی امکانات وارد شد، اما متخصصان ما با سرعت بسیار بالایی موفق شدند تمامی زیرساخت‌های ضروری که برای توسعه و ساخت ماهواره‌ها نیاز بود را احیا کنند. البته هنوز به وضعیت ایده‌آل و صددرصدی زیرساختی نرسیده‌ایم، اما زیرساخت‌های لازم برای شروع و پیشبرد پروژه‌ها به‌طور کامل تأمین و بازسازی شده‌اند و چشم‌انداز ما این است که وضعیت زیرساخت‌ها به‌زودی حتی از پیش از حملات نیز به‌مراتب بهتر و ارتقایافته‌تر خواهد شد.

مکاری در پاسخ به سوال تکمیلی درباره میزان عددی و ریالی خسارت‌ها تصریح کرد: در حال حاضر برآورد دقیق و قطعی وجود ندارد؛ زیرا ارزیابی دقیق ابعاد مالی، سازوکار اداری و فرآیند قانونی مشخصی دارد که این روند در دست انجام است.

خبرنگاری با طرح سوالی درباره افق 5 ساله پژوهشگاه فضایی ایران پرسید: «شاخص ارزیابی موفقیت صنعت فضایی ایران در افق 5 ساله آینده چیست؟ آیا معیار اصلی تعداد ماهواره‌ها و پرتاب‌هاست، یا حجم داده‌های تولیدی، تعداد کاربران، مقیاس اقتصاد فضا و حل مسائل واقعی کشور ملاک سنجش خواهد بود؟» 

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ به پرسش پیرامون سنجه‌های ارزیابی عملکرد پنج‌ساله این صنعت اظهار کرد: پیش از این، عمده شاخص‌های موفقیت به تعداد پرتاب و ساخت ماهواره محدود می‌شد؛ اما در دوره مدیریتی جدید، ما در حال دگرگونی بنیادی این شاخص‌ها هستیم. نگاه ما این است که ابتدا خدمات و نیازها احصا شود و سپس متناسب با آن به توسعه ماهواره بپردازیم.

مکاری تصریح کرد: معیار اصلی ما در دوره جدید این است که چه تعداد بهره‌بردار جذب کرده‌ایم، چقدر توانسته‌ایم به مشتریان سرویس‌دهی کنیم و چه میزان از چالش‌های واقعی کشور مرتفع شده است. توسعه سکوی هوشمند اقتصاد فضا نیز دقیقاً برای همین بازتعریف شاخص‌ها انجام شده و به‌زودی گزارش‌های شفافی در این خصوص منتشر خواهد شد.

جزئیات دیپلماسی فضایی؛ از تدوین استانداردهای جهانی تا طراحی ماهواره‌های مشترک

در ادامه نشست، خبرنگار العالم درباره سطح همکاری‌های بین‌المللی ایران در حوزه فضایی، حوزه‌های مشترک و جایگاه منطقه‌ای کشور سوال کرد.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در این زمینه توضیح داد: همکاری‌های بین‌المللی ما در دو محور کلیدی پیگیری می‌شود؛ محور نخست، مشارکت مستقیم متخصصان و پژوهشگران ما در تدوین اسناد و استانداردهای بین‌المللی فضاپایه است که گزارش‌های آن به‌زودی اعلام می‌شود. محور دوم نیز، مشارکت در طراحی و توسعه ماهواره‌های مشترک بین‌المللی است که در دستور کار جدی ما قرار دارد. جزئیات دقیق‌تر این برنامه‌ها تا چند ماه آینده نهایی و اطلاع‌رسانی خواهد شد.

خروج فضا از انحصار دولتی با توانمندسازی بخش خصوصی

سپس،  خبرنگاری با اشاره به شکل‌گیری زیست‌بوم فضایی پرسید: آیا می‌توان امیدوار بود خدمات فضایی از حالت حاکمیتی و دولتی صرف به یک بازار اقتصادی واقعی با مشتریان بخش خصوصی تبدیل شود؟

مکاری با استقبال از این رویکرد تأکید کرد: هدف غایی ما دقیقاً همین گذار است؛ چراکه ایجاد اقتصاد فضا بدون میدان‌داری بخش خصوصی غیرممکن است. در این راستا تفاهم‌نامه‌های پرشماری با نهادها و بهره‌برداران به امضا رسیده و بسترهای لازم برای فعالیت بخش خصوصی فراهم شده است. ایجاد مرکز رشد فضایی و راه‌اندازی سکوی یکپارچه داده نیز در همین چهارچوب صورت گرفته است. نقش امسال پژوهشگاه فضایی، تأمین‌کنندگی زیرساخت‌هاست تا محیطی پویا را برای ورود متخصصان و فعالان بخش خصوصی به این عرصه مهیا کند.

در پاسخ به تسنیم مطرح شد: تأمین مالی صنعت فضا از مسیر بهره‌برداران به جای تکیه بر بودجه دولتی

در ادامه نشست، خبرنگار تسنیم با اشاره به بودجه 380 میلیارد تومانی سال گذشته پژوهشگاه، درباره لزوم رایزنی با مجلس شورای اسلامی جهت جبران خسارات به آزمایشگاه‌ها و ساختمان‌ها و افزایش بودجه سال جاری سوال کرد.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ به خبرنگار تسنیم اظهار کرد: تغییر بنیادینی که در ساختار پژوهشگاه ایجاد کرده‌ایم دقیقاً معطوف به همین حوزه است؛ راهبرد جدید ما این است که بودجه مورد نیاز توسعه فناوری را نه از اعتبارات دولتی، بلکه مستقیماً از محل سفارش و اعتبارات بهره‌برداران تأمین کنیم.

مکاری تأکید کرد: ما ماهواره‌های تخصصی را متناسب با نیاز عملیاتی مشتریان توسعه می‌دهیم و با تدوین مدل‌های جذاب سرمایه‌گذاری، بخش خصوصی را به مشارکت فرا می‌خوانیم. در سطح بین‌المللی نیز بخش خصوصی در ساخت پرتابگرها و ارائه خدمات ایستگاه‌های زمینی بسیار فعال است. هدف نهایی ما در پژوهشگاه، به حداقل رساندن وابستگی به بودجه عمومی کشور است تا فعالیت‌های فضایی بتوانند هزینه‌های خود را جبران کنند و اقتصاد فضا به معنای واقعی کلمه شکل بگیرد.

از تأسیس «هنرستان فضایی» تا بهره‌گیری از واقعیت افزوده و واقعیت مجازی در ترویج علم

سپس، خبرنگاری درباره برنامه‌های فرهنگی، ترویجی، اردوهای دانشجویی-دانش‌آموزی و استفاده از فضای مجازی جهت ملموس‌سازی دستاوردهای فضایی برای عموم جامعه پرسید.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در این باره گفت: یکی از مأموریت‌های تازه‌تأسیس در مجموعه ما، حوزه ترویج فناوری‌های فضایی است. در این زمینه برنامه‌ریزی کرده‌ایم تا شبیه‌سازهای متنوع با بهره‌گیری از فناوری‌های واقعیت افزوده (AR) و واقعیت مجازی (VR) توسعه یابند. همچنین تأسیس “هنرستان فضایی”، تولید فیلم‌های آموزشی و تخصصی و انتشار مجلات و کتب علمی فضاپایه برای گروه‌های سنی مختلف در دستور کار قرار دارد که جزئیات آن در نشست‌های مستقل اعلام خواهد شد.

لحاظ اصل پدافند غیرعامل و ارتقای حداکثری تاب‌آوری در حفاظت از دارایی‌های فضایی

در ادامه، خبرنگاری با اشاره به تجربیات حملات اخیر، از راهکارهای حفاظت از دارایی‌های فضایی کشور و پیاده‌سازی اصول پدافند غیرعامل سوال کرد.

مکاری در پاسخ تصریح کرد: عمده اقداماتی که اخیراً طراحی و اجرا کرده‌ایم بر مبنای اصل بنیادین تاب‌آوری استوار شده است. ما پدافند غیرعامل را جزو لاینفک و لازمه قطعی تمامی فعالیت‌هایمان تعریف کرده‌ایم و تمام پروژه‌ها و زیرساخت‌ها به‌گونه‌ای بازآرایی شده‌اند که ضمن رعایت کامل الزامات پدافندی، بیشترین میزان تاب‌آوری را در مواجهه با تهدیدات داشته باشند.

جایگزینی سامانه‌های بومی با خدمات خارجی؛ مدل پژوهشگاه برای خلق ثروت در اقتصاد فضا

در ادامه نشست، خبرنگاری با اشاره به چرخش راهبردی صنعت فضا پرسید: با توجه به اینکه اعلام شد رویکرد فضایی کشور از مرحله صرفاً کاربردمحور به بهره‌برداری اقتصادی ارتقا یافته، لطفاً تشریح بفرمایید سازوکار این بهره‌برداری اقتصادی در پژوهشگاه فضایی ایران چگونه طراحی شده است؟

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در تبیین این سازوکار اظهار کرد: واقعیت این است که دستگاه‌های اجرایی کشور نیاز مبرمی به خدمات و داده‌های فضایی دارند و در گذشته، به دلیل نبود دسترسی به داده‌های بومی، بخش زیادی از این خدمات را از مبادی خارجی تأمین می‌کردند. ما اکنون این بستر را مهیا کرده‌ایم تا همه دستگاه‌های کشور بتوانند نیازهای عملیاتی خود را از داخل کشور برطرف کنند.

مکاری تصریح کرد: در زیست‌بومی که تعریف کرده‌ایم، پژوهشگاه داده‌های خام و پردازش‌شده فضایی را در اختیار شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی قرار می‌دهد تا آن‌ها اقدام به توسعه سامانه‌های ارزش‌افزا و کاربردی کنند. سپس این شرکت‌ها خدمات نهایی را به نهادها و دستگاه‌های متقاضی می‌فروشند؛ بدین‌ترتیب یک زنجیره اقتصادی واقعی، پایدار و درآمدزا در بخش صنعت فضا شکل می‌گیرد.

انتهای پیام/